Anlamı
kötü yaradılışlı aç olan kimse kime, neye zarar verdiğini düşünmeden sadece karnını doyurmaya bakar.
Detaylı Açıklama
Aç domuz darıdan çıkmaz atasözü, kötü yaradılışlı ve açgözlü bir kişinin menfaat gördüğü yerden kolay kolay vazgeçmeyeceğini anlatır. Burada açlık yalnız fiziksel ihtiyaç değil, gözü dönmüş çıkar arzusunu da temsil eder. Domuz imgesi ise halk dilinde kaba, sınır tanımaz ve zarar verebilecek bir iştahı çağrıştırır. Atasözü, böyle bir kişinin çevresine ne zarar verdiğini, neyi çiğnediğini ya da kimi incittiğini düşünmeden yalnız karnını, yani menfaatini doyurmaya bakacağını söyler. Günlük hayatta çıkarı için bulunduğu ortamı bırakmayan, bulunduğu yerden zarar vererek yararlanan ya da fırsatı sömürmekten vazgeçmeyen kişiler için kullanılır. Bu söz sert bir eleştiri taşır ve karakter bozukluğu ile açgözlülüğü birlikte hedef alır. İnsanın yalnız ihtiyacının değil, tabiatının da davranışını belirlediğini söyler. Menfaat uğruna sınır tanımayan kişilerin kalıcılığını ve ısrarını anlatan kuvvetli bir halk gözlemidir.
Örnek Cümleler
- Menfaat gördüğü yeri bir türlü bırakmıyor; aç domuz darıdan çıkmaz.
- Aç domuz darıdan çıkmaz derler; o adam fırsatı görünce kimseyi düşünmedi.
- Kaç kez uyardılar, yine de o ihaleden elini çekmedi; aç domuz darıdan çıkmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Tarladaki ekini, yani çıkar sağlanan yeri karşılar. Darı eskiden yaygın ekilen bir tahıldır; domuzun daldığı tarla da çoğu kez darı tarlasıdır. Sözcük bu yüzden gerçek bir sahneden alınmıştır, sonradan seçilmiş bir benzetme değildir.
Bulunduğu yerden ayrılmamayı bildirir. Olumsuzluk ile geniş zaman birlikte bir huy çizer; anlatılan o anki davranış değil, sürüp giden tutumdur. Çıkmıyor denseydi tek bir sahne anlatılmış olur, yargı da geçici kalırdı.
Yalnız karın açlığını değil, doymak bilmeyen çıkar isteğini anlatır. Söz bu ikinci anlamıyla kurulduğunda kişinin yoksul olması gerekmez. Sıfat böylece bedenin değil, huyun ölçüsü hâline gelmiş olur.