Anlamı
açın gözü hiçbir şeyi görmez, karnını doyurabilmek için kendisine güçlük çıkaran bir kimseyi öldürebilir.
Detaylı Açıklama
Aç ile eceli gelen söyleşir atasözü, açlığın insanı öyle bir noktaya getirebileceğini, bu durumda kişinin ölüm tehlikesini bile göze alarak önüne çıkan engeli aşmaya çalışacağını anlatır. Açlık burada yalnız biyolojik bir ihtiyaç değil, insanın iradesini ve ölçüsünü daraltan ağır bir zorunluluk hâlidir. Karnını doyurmak için çırpınan insan bazen tehlikeyi ikinci plana iter; karşısına çıkan kişinin ya da riskin büyüklüğünü hesaba katmaz. Atasözü bu yüzden açlığın ne kadar güçlü bir itici kuvvet olduğunu söyler. Günlük hayatta büyük zorunluluğun insanı radikal davranışlara şevk etmesini anlatmak için kullanılabilir. Aynı zamanda toplumsal bir uyarı da taşır: temel ihtiyaçları karşılanmayan insanlardan her zaman sakın ve ölçülü davranış beklenemez. Açlığın yalnız beden değil ahlak düzeni üzerinde de baskı kurduğunu sezdirir. Zaruret hâlinin insanı uç noktalara taşıyabileceğini anlatan sert ve sarsıcı bir halk sözüdür.
Örnek Cümleler
- İnsanı zora çok sokarsan aç ile eceli gelen söyleşir ölür.
- Aç ile eceli gelen söyleşir derler; işsiz kalınca patrona söyleyemediğim her şeyi söyledim.
- Aç ile eceli gelen söyleşir; o hâlde sana itiraz eden birini dinleme.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ağır ihtiyaç ve açlığın, insanı normalde göze almayacağı riskleri almaya itebileceği gerçeğini ortaya koyar. Günlük hayatta büyük zorunluluğun insanı radikal davranışlara şevk etmesini anlatmak için kullanılabilir.
Çünkü açlık bazı durumlarda ölüm korkusuyla yarışacak kadar güçlü bir zorunluluk hâline gelebilir. Karnını doyurmak için çırpınan insan bazen tehlikeyi ikinci plana iter; karşısına çıkan kişinin ya da riskin büyüklüğünü hesaba katmaz.
Temel ihtiyaçları karşılanmayan insanların davranışlarının yalnız ahlakla değil, içinde bulundukları ağır zorunluluklarla da değerlendirilmesi gerektiğini düşündürür.