Anlamı
açın gözü hiçbir şeyi görmez, karnını doyurabilmek için kendisine güçlük çıkaran bir kimseyi öldürebilir.
Detaylı Açıklama
Aç ile eceli gelen söyleşir atasözü, karnını doyurmaya çalışan kişinin önüne dikilenin başına iş açacağını bildirir. Aç olanın gözü hiçbir şey görmez; kendisine güçlük çıkaranı sonunu düşünmeden incitebilir, hatta öldürebilir. Sözdeki eceli gelen, aç kişinin karşısına geçen taraftır; uyarı da doğrudan ona yöneltilir. Aç insanı zora koşma, ekmeğiyle oynama demeye gelir. Atasözü açlığın yalnız bedeni değil, ölçüyü ve sabrı da tükettiğini söyler; temel ihtiyacı karşılanmamış kimseden sakin davranış beklenmez. Söylendiği yerde hem bir sakındırma hem de dolaylı bir sorumluluk hatırlatması duyulur. Kavga, kuyruk, iş yeri ve dağıtım gibi ekmeğin paylaşıldığı her yerde kurulabilir. Halk dilinin açlığa verdiği ağırlığı en sert biçimde gösteren sözlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Aç adamı köşeye sıkıştırma; aç ile eceli gelen söyleşir, ne yapacağı hiç belli olmaz.
- Ekmeğiyle oynanan adamın gözü hiçbir şey görmez; aç ile eceli gelen söyleşir derler, boşuna dememişler.
- Karnını doyurmasına engel olanı affetmez; aç ile eceli gelen söyleşir, bu yüzden aç insanı zora koşmazlar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Karşı karşıya gelmeyi, hesaplaşmayı bildirir; sohbet etmeyi değil. Tehlikeye giren, aç kişiyle konuşan değil, onun karnını doyurmasına engel olandır. Fiilin yumuşak görünüşü ile anlattığı sert sonuç böylece yan yana durur.
Aç kişinin karşısına çıkan, ona engel olan taraftır. Söz onu adıyla anmaz, başına geleceği söyleyerek tanımlar. Sıfat-fiil böylece hem kişiyi hem sonucunu tek öbekte verir; uyarı da bu kısalıktan doğar.
Aç kişiyi zora koşmak üzere olana söylenir. Uyarı açın kendisine değil, karşısındakine yöneltilir. Söz bu yüzden bir öğüt değil, bir sakındırmadır; geri adım atmayı öğütler ve sonucu önceden haber verir.