Anlamı
yoksulları beslemek.
Detaylı Açıklama
Aç doyurmak, karnı aç olanı beslemek, muhtaca yiyecek vermek ve temel ihtiyacını karşılamak anlamında kullanılan hem somut hem ahlaki ağırlığı olan bir ifadedir. Bu söz, yalnızca birine yemek vermeyi değil, ihtiyaç sahibi olana el uzatmayı da anlatır. Aç doyurmak günlük dilde çoğu zaman iyilik, merhamet ve paylaşma duygusuyla birlikte anılır. Yoksulluk, dayanışma, hayır, komşuluk ve toplumsal sorumluluk konuşulurken sıkça geçebilir. Bir lokmanın bile kıymet taşıdığı durumları hatırlatır. Halk kültüründe aç insanı doyurmak önemli bir erdem sayıldığı için bu deyim de salt eylem anlatımı olmanın ötesine geçer. İçinde vicdan ve sorumluluk hissi vardır. Aç doyuran kişi yalnızca yiyecek sunmaz; çaresizlik hâline kısa süreli de olsa bir çözüm üretir. Bu nedenle söz hem bireysel yardım hem de toplumsal dayanışma düşüncesini taşır. Aynı zamanda insanın temel ihtiyacının yiyecek olduğunu açık biçimde hatırlatır. Deyim, yoksulluğun çıplak gerçeği ile paylaşmanın ahlaki değeri arasında kurduğu bağ sayesinde Türkçede oldukça sıcak, yerleşik ve saygı uyandıran bir anlatım olarak yaşamaktadır.
Örnek Cümleler
- Ramazan boyunca her akşam kapısını açtı, kimseyi geri çevirmeden aç doyurdu.
- Az kazanıyordu ama sofrasına bir tabak daha koyup aç doyurmaktan hiç kaçınmazdı.
- Bir tabak sıcak yemekle bile aç doyurmanın, bir gönlü hoş etmenin kıymeti büyük dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Aç sözcüğü nesne olarak durur ve belirtme eki almaz. Aç kişiyi doyurmak yerine kısaca aç doyurmak denir; sıfat adın yerine geçmiştir. Ek konsaydı belli bir kişiden söz edilirdi, oysa kalıp ayrım gözetmeden herkesi kapsar.
Doymak fiilinden ettirgen ekiyle yapılmıştır. Doyan aç kimsedir, doyuran ise ona veren; ek işi yapanı cümleye sokar. Doymak biçimiyle kurulsaydı veren taraf hiç anılmaz, yapılan iyilik de görünmez olurdu.
Aç bırakmak denir; o söz veren tarafın esirgemesini bildirir. İki kalıp aynı ilişkinin iki yüzüdür: biri el uzatmayı, öteki elini çekmeyi adlandırır. Nesne ikisinde de aynı biçimde, ek almadan durur.