Anlamı
aç kimse karnını doyurmak için önüne çıkan engellerin tamamını aşar ve isteğini elde eder.
Detaylı Açıklama
Aç it fırın duvarını deler atasözü, açlığın ve zorunlu ihtiyacın insanı önüne çıkan engelleri aşmaya itecek kadar güçlü bir kuvvet olduğunu anlatır. Buradaki it ve fırın imgesi, doğrudan hayatta kalma dürtüsünü gösterir. Karnını doyurmak zorunda olan varlık, normal şartlarda aşamayacağı engelleri bile zorlamaya başlar. Atasözü yalnız fiziksel açlığı değil, şiddetli ihtiyaç hâlini de ifade edebilir. İnsan büyük bir sıkışmışlık içindeyse, daha önce göze alamadığı riskleri alabilir, yasak ya da zor görünen kapılara yönelebilir. Bu nedenle söz, zaruret hâlinin gücünü ve ihtiyaç sahibinin çaresizliğini anlatır. Günlük hayatta geçim derdi, yoğun yoksunluk ya da büyük zorunluluk içindeki insanların gözü kara davranışları için kullanılır. Aynı zamanda toplumsal bir uyarı niteliği de taşır: temel ihtiyaçları karşılanmayan insanlardan sınırsız sabır beklemek gerçekçi değildir. Açlığın, davranışı biçimlendiren sert bir kuvvet olduğunu çok çarpıcı biçimde ortaya koyar.
Örnek Cümleler
- İhtiyaç iyice büyüyünce aç it fırın duvarını deler derler; adam borcunu kapatmak için elinden geleni ardına koymadı.
- Aç it fırın duvarını deler, o çocuk para bulmak için her kapıyı çaldı.
- Bütün kapılar yüzüne kapanınca çareyi kendi işini kurmakta buldu; aç it fırın duvarını deler.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Engelin en sağlamını anar. Fırının kapısı değil, duvarı seçilmiştir; kapı açılabilir, duvar ise yıkılmayı gerektirir. Sözcük bu yüzden aşılamaz sayılan engeli gösterir ve aşıldığında ortaya çıkan gücü de büyütür.
İçinden geçecek bir yol açmayı bildirir; yıkmayı ya da aşmayı değil. Delen taraf duvarı ortadan kaldırmaz, yalnız kendine bir delik açar. Fiil böylece amacın ne kadar dar ve tek yönlü olduğunu da duyurur.
Aç kaldığında en açık davranan hayvan sayıldığı için. Köpek insanın yanında yaşar, açlığı da gözle görülür. Sözcük bir aşağılama taşımaz; benzetme yalnız dürtünün gücünü göstermek için kurulmuştur.