Anlamı
sözünün eri olana, borcunu ödeyememek aç kalmaktan daha ağır gelir.
Detaylı Açıklama
Aç kalmak, borçlu olmaktan iyidir atasözü, özellikle sözünün eri ve onur sahibi insan için borcunu ödeyememenin, açlıktan bile daha ağır bir yük olduğunu anlatır. Buradaki açlık fiziksel yoksunluğu, borçluluk ise sadece maddi eksiği değil, vicdanı ve toplumsal ağırlığı temsil eder. Halk bilgeliği bu sözle, ekonomik sıkıntıdan daha ağır bir şeyin yüz karası gibi hissedilen ödenememiş borç olduğunu söyler. Atasözü kanaat, onur, sözünde durma ve sorumluluk duygusunu öne çıkarır. Elbette modern hayatta borçlanma farklı şekillerde yorumlanabilir; ancak bu sözdeki esas vurgu, insanın altından kalkamayacağı bir yükün altına girmemesidir. Söylendiği yerde ölçülü yaşama ve kendi imkânı kadar harcama öğüdü hissedilir. Tokluk ya da zenginlik değil, borçsuz ama başı dik yaşama isteği merkezdedir. Bu nedenle atasözü, maddi imkân kadar ahlaki duruşu da önemseyen, derin bir halk hayat görüşünü taşır. Kısa ama ağır bir sorumluluk bilinci vardır.
Örnek Cümleler
- Babam borçlanmaktansa bir öğün az yemeyi seçerdi; aç kalmak borçlu olmaktan iyidir.
- Borca girip yemek almak yerine bir öğün az yedi; aç kalmak, borçlu olmaktan iyidir.
- Kardeşinden para istemedi, aç kalmak borçlu olmaktan iyidir diye düşünüyordu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ölçütün nereye dayandığını belirler. İki mastar birbirine bu ekle bağlanır ve aralarında bir sıra doğar. Ek olmasaydı cümle iki ayrı öneri gibi okunur, hangisinin yeğlendiği anlaşılmazdı. Eki taşıyan taraf her defasında vazgeçilendir.
İki durumun niteliği ayrı olduğu için. Aç kalmak geçici bir hâli, borçlu olmak ise süregelen bir konumu bildirir. Fiiller bu farkı taşır; ikisi de aynı fiille söylenseydi aradaki ayrım duyulmazdı.
Üstünlüğü değil, iki kötüden az kötüyü bildirir. Söz aç kalmayı istemez; borçluluğu daha ağır saydığı için onu önerir. Bu yüzden kalıp bir övgü değil, zorunlu bir seçim anlatmış olur.