Anlamı
ölçüyü kaçırmak, usandırmak.
Detaylı Açıklama
Aşırı gitmek, ölçüyü kaçırmaktır; kalıp aynı zamanda usandırmayı da karşılar. Bu iki karşılık yan yana durur: davranışın ölçüsünü aşması ve karşı tarafı bıktırması. İkisi bir arada bulunabilir, ama her cümlede ikisinin birden aranması gerekmez; harcamada aşırı gitmek denirken usanan bir taraf anılmayabilir. Öznesi ölçüyü kaçıran kimsedir. Hangi işte aşırıya gidildiği sözde belirtilir: şakada, eleştiride, harcamada, istekte aşırı gidilir. Kalıp ölçünün nerede başlayıp nerede bittiğini söylemez; sınırın nereye konacağı işe ve duruma göre değişir. Davranışın niçin sürdürüldüğü de kalıpta yer almaz. Söz yerme bildirir, çünkü anlatılan şey ölçüsüzlüktür. Bir kez ölçünün kaçırılması için de, sürüp giden bir taşkınlık için de kurulur.
Örnek Cümleler
- Şakayı sevimli buluyordu ama bu kez aşırı gitti, ortam buz kesti.
- Çocuğu korumak iyi de anne bu konuda iyice aşırı gidiyor artık.
- İndirim diye alıp durdu, harcamada aşırı gidince ay sonunu getiremedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ölçüyü kaçırmak ve usandırmak. İkisi yan yana durur; ölçünün aşılmış olması tek başına yeter. Kişi ölçüyü kaçırdıkça karşı tarafı da bıktırır, ama bu şart değildir. İki karşılık birlikte de bulunabilir.
Şakada, eleştiride, istekte, harcamada ya da ilgide. Kalıp bulunma ekiyle alanı gösterir: şakada aşırı gitmek denir. Alan sınırlanmaz; hangi işte kaçırıldığı cümlede belirtilir. Ortak olan, işin kendi ölçüsünün dışına çıkılmasıdır.
Gösterilmez. Aşırı sözcüğü bir sınırın ötesini bildirir ama sınırın yerini söylemez; bu, işe ve duruma göre değişir. Kalıp yalnız sınırın aşıldığını bildirir; davranışın sebebi de sözde yer almaz.