Anlamı
çok acıkmak:
'Bu akşam açlıktan gözü dönmüş bir hâlde bir evin mutfağına girmişti.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, insanın çok uzun süre aç kalması yüzünden kendini kontrol etmekte zorlanacak, ne yaptığını tam düşünemeyecek bir hâle gelmesini anlatır. Açlık burada yalnızca mide boşluğunu değil, bedensel gücün azalmasını, sabrın tükenmesini ve zihnin bulanmasını da içerir. Bu yüzden deyim, sadece “çok acıktım” demenin ötesinde, aşırı derecede aç kalmış olmayı vurgular. Günlük dilde kimi zaman mecazlı biçimde, aşırı iştahlı ya da telaşlı yemek yemeye başlayan kişiler için de kullanılır. Ancak asıl gücü, insanın temel ihtiyacının ne kadar baskın olduğunu göstermesidir. Uzun süren yoksulluk, düzensiz çalışma koşulları ya da ağır emek sonrası yaşanan bitkinlik halleri bu deyimle anlatılabilir. Açlık, insanın tavrını, sabrını ve karar verme biçimini etkiler. Deyim de tam bu sınır noktasını görünür kılar. İnsan en temel ihtiyacından mahrum kaldığında davranışı sertleşebilir, dikkati azalabilir ve ölçüsü bozulabilir.
Örnek Cümleler
- Akşama kadar bir şey yemeyince açlıktan gözü dönmüş gibi sofraya saldırdı.
- Öğle yemeğini atlayınca akşam mutfakta gözüm döndü, önüme geleni yedim.
- Çocuklar piknikten gelince açlıktan gözleri dönmüştü, hemen sofraya oturup saldırdılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kendini tutamayacak duruma gelmeyi anlatır. Bu deyim burada olduğu gibi, hazır bir parça olarak kullanılmıştır; tek başınayken öfke ve hırs için de kurulur. Açlıkla birleşince kişinin niçin ölçüyü yitirdiği de söylenmiş olur.
Gözün niçin döndüğünü gösterir. Açlık burada bir sebeptir, bir süre ya da ölçü değil. Ek atılıp yalnız gözü döndü denseydi öfke de, hırs da anlaşılabilirdi; kalıbı açlığa bağlayan tek şey bu ektir.
Vardır; kimsenin gözü gerçekten dönmez. Söz duyulan ihtiyacın derecesini büyüterek gösterir ve çoğu kez günlük bir acıkma için kurulur. Abartı kaldırılsaydı geriye çok acıktım gibi düz bir bildirim kalırdı; kalıbın gücü bu büyütmeden doğar.