Anlamı
yoksulluk içinde bulunmak.
Detaylı Açıklama
Açlıktan nefesi kokmak, kişinin ağır bir yoksulluk içinde bulunduğunu, düzenli beslenemeyecek kadar sıkıntı çektiğini anlatan sert ve mecazi bir deyimdir. Buradaki 'nefesi kokmak' gerçek bir tıbbi belirti değil, yoksulluğun ne kadar ileri gittiğini çarpıcı bir abartıyla gösteren bir imgedir. Halk dili, sefaletin şiddetini böyle güçlü ve somut benzetmelerle dile getirir. Deyim bu nedenle hem maddi sıkıntının derecesini hem de ona duyulan acımayı taşır. Çoğu zaman toplumsal eleştiri ya da acıma içeren bağlamlarda kullanılır. Ancak çok incitici olabileceği için dikkatle söylenir; birine doğrudan yakıştırıldığında onur kırıcı olur. Deyim, açlığın geçici bir durum değil, süreklilik kazanmış bir perişanlık olduğunu hissettirir. Türkçede yoksulluğun ağırlığını sert ama çarpıcı biçimde anlatan mecazlı halk ifadelerinden biridir. Görünmeyen bir yoksunluğu, abartılı bir bedensel imgeyle görünür kılar.
Örnek Cümleler
- O ailenin açlıktan nefesi kokacak kadar yoksul düştüğünü görünce herkes utandı.
- Mahallenin yarısı o yıllarda açlıktan nefesi kokacak kadar yoksuldu, kimse yardım edemiyordu.
- Onu küçümsemek için değil, hâlini anlatmak için açlıktan nefesi kokuyor dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlatmaz; sürüp giden bir yoksulluğu anar. Bir öğün atlayan kişi için kurulmaz. Sözün ölçüsü açlığın kişide iz bırakacak kadar uzun sürmüş olmasıdır; bu yüzden geçici bir iştah değil, yaşama düzeninin bozulması anlatılır.
En yakından duyulan, gizlenemeyen şey olduğu için. Yoksulluk giysiyle örtülebilir, nefesle örtülemez. Sözcük böylece içeride kalan açlığı dışarıya taşır ve durumu kişinin kendi bedeninden okunur duruma getirir.
Başkasından söz edenin ağzından çıkar; kişinin kendisi için kurması beklenmez. Acıma da küçümseme de taşıyabilir, bu yüzden yüze karşı söylendiğinde incitir. Sözün sertliği yoksulluğu bir kusur gibi gösterme tehlikesini de içinde taşır.