Anlamı
1) kendisine ad verilmek; 2) ün kazanmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kimseye ad verilmesi ya da bir kişinin belirli bir alanda ün kazanması anlamında iki yönlü kullanılır. İlk kullanım daha somut ve doğrudandır; çocuk doğduğunda ad almak ya da bir yere isim verilmesi gibi durumlarda görülür. İkinci kullanım ise mecazlıdır ve kişinin toplum içinde tanınır hâle gelmesini anlatır. Bu yüzden deyim hem kimlik kazanmayı hem de ün edinmeyi içerebilir. Gündelik dilde bir insanın yaptığı işle anılması, belirli bir çevrede tanınması ya da adının duyulması için söylenir. Burada dikkat çeken nokta, 'ad' sözcüğünün yalnız isim değil itibar ve tanınırlık anlamı da taşımasıdır. Söylendiğinde kişi ya resmen adlandırılmıştır ya da emeği sayesinde bir çevrede yer edinmiştir. İki anlam arasında ortak bir çekirdek vardır: görünür olmak. Ad alan kişi artık anonim değildir; tanınır, bilinir ya da çağrılır hâle gelmiştir.
Örnek Cümleler
- Yeni doğan bebek, kırkı çıkınca düzenlenen törende dedesinin adını aldı.
- Dürüst çalışmasıyla mahallede iyi bir ad aldı, herkes ona güvenir oldu.
- Yazdığı ilk romanla genç okurlar arasında kısa sürede bir ad aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Adlandırma anlatılıyorsa birinci, tanınma anlatılıyorsa ikinci anlam geçerlidir. Doğan çocuk ad alır; emek veren kişi de ad alır. Cümlede bir tören ya da adlandırma varsa ilki, bir uğraş ve karşılığı varsa öteki okunur.
Adı alan tarafın onu kendisinin vermediğini göstermek için. Ad dışarıdan gelir; kişi onu kabul eder. İkinci anlamda da tanınmayı sağlayan çevredir. Fiil bu yüzden edilgen bir durumu, etken çatıyla anlatmış olur.
Aynı işin iki ucudur. Ad koyan verendir, ad alan ise karşılayandır. Bir çocuğa ad koyulduğunda o çocuk ad almış olur; iki kalıp tek olayı iki ayrı özneyle anlatır.