Anlamı
adlandırmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişiyi, nesneyi, yeri ya da kavramı belirli bir isimle adlandırmak anlamında kullanılır. En temel ve açık kullanımı budur. Günlük hayatta yeni doğan çocuğa isim seçmekten bir projeye, ürüne ya da düşünceye isim vermeye kadar pek çok alanda duyulur. Ad koymak yalnızca kelime seçmek değildir; çoğu zaman kimlik belirlemek ve anlam yüklemek anlamına gelir. Bu yüzden isim verme süreci bazen büyük bir özenle yürütülür. Çünkü verilen ad, kişinin ya da şeyin toplum içindeki çağrılma biçimini, hatta kimi zaman algısını belirler. Deyim bazen mecazen de kullanılabilir; örneğin bir durumu açıkça tarif edip ona ad koymak, belirsizliği ortadan kaldırmak anlamı taşır. Söylendiğinde, dağınık ya da isimsiz bir şeyin belirgin hâle getirildiği anlaşılır. Ad koymak bu yönüyle hem dilsel hem düşünsel bir netlik işidir. Bir şeye isim vermek, ona görünür bir yer açmaktır.
Örnek Cümleler
- Yeni doğan kıza ad koymak için bütün aile kırkıncı günde bir araya geldi.
- Buldukları böcek türüne ad koymak yıllar süren bir tartışma başlattı.
- Mahalleli o dar, karanlık sokağa ad koymak isteyince belediyeye dilekçe verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir şeyi yerine yerleştirmeyi bildirdiği için seçilmiştir. Ad bir kez koyulur ve orada durur; kolay kolay değişmez. Fiil bu kalıcılığı taşır, adlandırmayı da yapılıp bitirilen bir işlem gibi gösterir.
Bu kalıpta yalın durur; ad koymak denir ve belirtisiz nesnedir. Ada iyelik ile belirtme eki getirildiğinde sözlükte ayrı bir deyim çıkar: adını koymak, karşılığını ya da fiyatını kararlaştırmak demektir. İki kalıp bu yüzden birbirinin yerine kullanılmaz.
Ad koymak yansızdır, kişinin asıl adını belirler. Ad takmak ise sonradan yakıştırılan bir adı anlatır; şakayla da takılabilir, incitmek için de. Biri kayda geçer, öteki çevrenin ağzında kalır.