Anlamı
kanunların saydığı hakları sahiplerine vermek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kanunların tanıdığı hakları sahiplerine vermek, hakkaniyetli davranmak ve taraflar arasında doğru ölçüyü kurmak anlamında kullanılır. Günlük dilde daha çok yargı, yönetim ve toplumsal düzen bağlamında duyulur. Bir hâkimin, yöneticinin ya da yetki sahibi bir kurumun herkese eşit ve doğru davranması bu sözle anlatılabilir. Buradaki vurgu sadece karar vermeye değil, hak sahipliğini gözeterek karar vermeye yönelir. Adalet dağıtmak, keyfîlikten uzak durmayı, güçlüye değil haklıya bakmayı gerektirir. Bu yüzden söz hem hukuki hem ahlaki bir ağırlık taşır. Bazen övgüyle, bazen de eksikliği hissedildiğinde eleştirel tonla kullanılır. Çünkü adaletin dağıtılması, toplumun güven duygusuyla doğrudan ilişkilidir. Söylendiğinde, sıradan bir idare değil, doğru olanı yerine koyma görevi akla gelir. Bu da deyimi kamu hayatı ve toplumsal vicdan açısından güçlü bir ifade hâline getirir.
Örnek Cümleler
- Kadı, kimseyi kayırmadan herkese eşit biçimde adalet dağıttığı için yıllarca sevildi.
- Mahkeme, iki tarafı da uzun uzun dinledikten sonra adalet dağıttı.
- Yasanın tanıdığı hakları gözetmeden adalet dağıtılamayacağını kuruldaki herkese açıkça hatırlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Adaleti paylaştırılabilen bir şey gibi gösterir; herkese düşen bir pay vardır. Vermek denseydi tek bir kişiye yönelen bir iş anlaşılırdı. Dağıtmak ise karşısında bekleyen bir topluluk olduğunu duyurur.
Kendi davasında kimse adalet dağıtamaz; taraf olan bunu yapamaz. İşi yürüten, o yetkiyi başkasından almış olan kimsedir. Kalıp bu yüzden bir görevi ve o görevin sahibini anar; istekli olmak tek başına yetmez.
Ölçü, kanunların tanıdığı haklardır. Acıma, gönül alma ya da kişisel yakınlık ölçü olmaz; yalnız hakkın kime ait olduğuna bakılır. Dağıtan kişi kendi doğrusunu değil, yasanın saydığı hakları uygulamış olur.