Anlamı
1) birini çalıştırmasını bilmek; 2) birini kendi çıkarına alet etmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bağlama göre iki farklı anlam taşır. Birincisi, birini verimli biçimde çalıştırmasını bilmek ve insan yönetiminde becerili olmak; ikincisi ise bir kimseyi kendi çıkarına alet etmek, ondan yararlanmak ve onu araç gibi kullanmaktır. Gündelik dilde ikinci anlam daha eleştirel ve sert duyulur. Çünkü burada ilişki karşılıklı değil, tek taraflı fayda üzerine kuruludur. Bir yönetici çalışanların gücünü doğru yönlendiriyorsa olumlu anlam söz konusu olabilir; ama birisi başkasını sadece menfaati için öne sürüyor, kandırıyor ya da işine yaradığı kadar yanında tutuyorsa olumsuz anlam ağır basar. Deyimin gücü, insan ilişkilerindeki niyeti açığa çıkarmasında yatar. Bu yüzden söylendiğinde dinleyen kişi hemen kullanım biçiminin adil mi çıkarcı mı olduğuna bakar. Söz, yetenek ile istismar arasındaki ince sınırı düşündürür. Bu da onu sosyal ilişkilerde dikkat çekici ve eleştirel bir ifade hâline getirir.
Örnek Cümleler
- İyi yönetici adam kullanmasını bilir ama kimseyi ezmez.
- Patron toplantıda "adam kullanmak" diye sitem etti.
- Patronun dediklerini duyunca adam kullandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İnsan yönetiminde becerili olma ve birini kendi çıkarı için araç gibi kullanma anlamlarında kullanılır. Bu deyim, bağlama göre iki farklı anlam taşır.
Günlük dilde daha çok başkalarını çıkar için kullanmak anlamıyla eleştirel biçimde kullanılır. Gündelik dilde ikinci anlam daha eleştirel ve sert duyulur.
Çünkü olumlu yönetim becerisiyle olumsuz çıkarcılık arasındaki farkı bağlam belirler. Bu da onu sosyal ilişkilerde dikkat çekici ve eleştirel bir ifade hâline getirir.