Anlamı
duygu ve düşüncelerini açığa vurmayan sessiz insan yavaş akan derin su gibi tehlikelidir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, dışarıdan sessiz, sakin, çekingen ya da zararsız görünen kişilerin iç dünyalarının her zaman öyle olmayabileceğini anlatır. Yavaş akan suyun derin ve tehlikeli olabilmesi gibi, duygu ve düşüncesini açık etmeyen insan da umulmadık ölçüde etkili, sert veya tehlikeli olabilir. Sözün amacı sessizliği kötülemek değil, görünüşe aldanmamayı öğütlemektir. Çok konuşan insanın niyeti daha kolay okunabilir; ama içine atan, bakışını yere indiren, düşüncesini göstermeyen kişi hakkında hızlı hüküm vermek risklidir. Atasözü özellikle insan tanıma, temkinli olma ve yüzeyden karar vermeme konularında kullanılır. Halk gözlemi burada sükûnet ile derinlik arasında bir bağ kurar. Sessizlik her zaman zayıflık anlamına gelmez. Hatta bazen en büyük güç, kendini ele vermemekte saklıdır. Bu söz hem insan ilişkilerinde tedbiri, hem de karakter çözümünde dikkatli olmayı önerir. Görünürde ağır akış, içeride kuvvetli bir akıntı barındırabilir.
Örnek Cümleler
- Toplantı boyunca hiç konuşmayan adam, sonunda herkesi şaşırtan kararı imzalattı; adamın yere bakanından, suyun yavaş akanından kork.
- En az konuşan çalışan, herkesin açığını sessizce not etmiş; adamın yere bakanından, suyun yavaş akanından kork.
- Kavgayı başlatanın en çok bağıran değil hiç sesini çıkarmayan olduğu sonradan anlaşıldı; adamın yere bakanından, suyun yavaş akanından kork.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sessiz ve sakin duran kişinin mutlaka güçsüz ya da zararsız olduğu yanılgısını düzeltir. Yanılgı, ölçüyü sesin yüksekliğine bağlamaktan doğar; atasözü ölçüyü oradan alıp görünmeyene taşır. Ses ile güç arasındaki bağı koparır.
Durgun görünen suyun altında güçlü bir akıntı bulunabilmesi gibi, sakin duran insanın da fark edilmeyen bir sertlik taşıyabileceğini anlatır. Benzetme iki yönlü çalışır: hız azaldıkça derinlik artar, görünen azaldıkça bilinmeyen çoğalır.
Birini yeni tanırken, güven ilişkisi kurulurken ve görünüşe bakıp hüküm verenleri uyarmak için hatırlatılır. Çoğu kez olay olmadan önce, bir uyarı olarak kurulur; sonradan söylendiğinde ise haklı çıkmış bir tahmin gibi duyulur.