Anlamı
parasız pulsuz, perişan, zavallı.
Detaylı Açıklama
Âdembaba gibi, parasız pulsuz, perişan, zavallı ve çoğu zaman kimsesiz görünümlü kimseler için kullanılan halk dili benzetmelerinden biridir. Bu söz yalnızca maddi yoksunluğu değil, üst başın dağınıklığını, çaresizliği ve hayata tutunmakta zorlanan görünümü de birlikte taşır. Bir kişiye âdembaba gibi denildiğinde, onun eli boş, gücü kırılmış ve biraz da sahipsiz bir halde olduğu hissedilir. Deyim çoğu zaman acıma ile alayın sınırında durur; bu yüzden tonda dikkat önemlidir. Halk dilinde yoksulluğu sadece para eksikliğiyle değil, insanın görünüşüne ve duruşuna sinmiş halle birlikte anlatmak yaygındır. Bu deyim de bu geleneğin parçasıdır. Kişi düzgün giyinmiyordur, bakımsız ya da bitkin görünüyordur ve çevre onun bu perişanlığını tek bir kalıpla ifade eder. İçinde toplumsal yargı da bulunur; çünkü düzenli ve güçlü görünemeyen kişi kolayca küçümsenebilir. Bu nedenle deyim, yoksulluğun yalnızca ekonomik değil, sosyal görünürlüğünü de anlatır. Sert ama etkili bir halk ifadesidir.
Örnek Cümleler
- Adamın hali âdembaba gibiydi, içeri alıp bir çorba verdiler.
- Aylarca işsiz kalınca âdembaba gibi dolaşmaya başladı.
- Üstü başı dağılmış, tam âdembaba gibi görünüyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yoksulluğun, bakımsızlığın, çaresizliğin ve sahipsiz görünüşün birlikte hissedildiği bir perişanlığı anlatır. Âdembaba gibi, parasız pulsuz, perişan, zavallı ve çoğu zaman kimsesiz görünümlü kimseler için kullanılan halk dili benzetmelerinden biridir.
Hayır, maddi eksiklik kadar bunun dış görünüşe ve genel hale yansımış biçimi de anlatılır. Halk dilinde yoksulluğu sadece para eksikliğiyle değil, insanın görünüşüne ve duruşuna sinmiş halle birlikte anlatmak yaygındır.
Çünkü içinde küçümseyici ya da alaycı ton bulunabilir ve zor durumdaki kişiyi incitebilir. Bu söz yalnızca maddi yoksunluğu değil, üst başın dağınıklığını, çaresizliği ve hayata tutunmakta zorlanan görünümü de birlikte taşır.