Anlamı
çok iyi bilmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir şeyi en ince ayrıntısına kadar, tereddütsüz ve çok iyi bilmek anlamında kullanılır. Günlük dilde yön tarifinden bir konunun ayrıntılarına, bir insanın huyundan bir işin yöntemine kadar geniş bir alanda söylenebilir. Buradaki benzetme oldukça güçlüdür; insan kendi adını karıştırmaz, unutmaz, yanlış hatırlamaz. Dolayısıyla 'adı gibi bilmek' sözü, bilginin kesinliğini ve rahatlığını anlatır. Bu ifade yalnız ezberlenmiş bir bilgiyi değil, içselleştirilmiş ve doğal hâle gelmiş bir bilgiyi de gösterir. Kişi artık düşünmeden cevap verebilir, yolunu şaşırmaz, tereddüt etmez. Bu yüzden söz, güven veren bir hâkimiyet hissi taşır. Bazen övgüyle, bazen kişinin kendi eminliğini göstermek için kullanılır. Söylendiğinde, bilgi ile kişi arasında kopmaz bir yakınlık olduğu anlaşılır. Deyimin etkisi de tam burada yatar: Bilmenin sıradan değil, neredeyse kimlik kadar kesin bir seviyeye ulaştığını hissettirir.
Örnek Cümleler
- Bu mahalleyi adı gibi bilir, gözünü kapatsa yine yolunu bulur.
- Tarihleri adı gibi bildiği için sınavdaki soruları hiç düşünmeden cevapladı.
- Onun huyunu suyunu artık adı gibi biliyorum, ne yapacağını önceden kestiriyorum.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çok iyi, en ince ayrıntısına kadar bilmeyi anlatır; bilgi sorulduğunda aranmaz, hazır durur. Ölçü hem bilginin sağlamlığı hem de hatırlamanın kolaylığıdır. Kişi konuya o kadar hâkimdir ki doğruyu bulmak için ayrıca uğraşmaz.
Çünkü insanın kendi adını şaşırmadan bilmesi, kesin ve doğal bilgi için güçlü bir benzetme oluşturur. Ad, kişinin en az tereddüt ettiği bilgidir; bu yüzden ölçü olarak seçilmiştir. Benzetmenin bu kadar ikna edici olması da o tereddütsüzlükten ileri gelir.
Yol, yer, konu, insan davranışı, iş yöntemi ve her türlü iyi öğrenilmiş bilgi alanında kullanılabilir. 'Avucunun içi gibi bilmek' ve 'su gibi bilmek' de yakın anlamlıdır.