Anlamı
insanın haklı veya haksız yere adı bir defalık kötüye çıktı mı ondan sonra yaptıkları hep o gözle değerlendirilir.
Detaylı Açıklama
Adamın adı çıkacağına canı çıksın atasözü, insanın kötü bir ün edinmesinin bazen ölümden beter görüldüğünü anlatır. Çünkü toplum içinde bir kez adı kötüye çıkan kişinin daha sonra yaptığı her davranış o leke üzerinden değerlendirilir. İnsan haklı da olsa, değişmiş de olsa, hakkında oluşan kanaat uzun süre peşini bırakmaz. Atasözü bu yüzden itibarın ne kadar hassas ve zor onarılan bir şey olduğunu vurgular. Buradaki ifade serttir; ama asıl amacı, şöhretin özellikle kötü yönde kalıcılığına dikkat çekmektir. Günlük hayatta iftira, dedikodu, ahlakı yargılar veya güven kaybı yaşayan kişiler için kullanılır. Toplumun damgalayıcı hafızasını ve kötü ünün yapışkanlığını çok açık biçimde ortaya koyar. Aynı zamanda insanlara dikkatli yaşama, adını koruma ve başkası hakkında kolay hüküm vermeme çağrısı da taşır. İtibarın kırılgan yapısını en sert biçimde anlatan atasözlerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Bir kere dedikodu çıktı mı adamın adı çıkacağına canı çıksın derler.
- Mahallede herkes duydu; adamın adı çıkacağına canı çıksın derler ya, tam öyle oldu.
- Adamın adı çıkacağına canı çıksın derler; bir kere hırsız diye damgalandı mı, sonrası çok zor.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kötü bir adın insanın peşini uzun süre bırakmadığını ve yaşamını derinden etkileyebildiğini çarpıcı biçimde anlatmak ister.
Hayır; kimi zaman iftira, yanlış anlaşılma veya dedikodu sonucu oluşan kötü ün için de söylenir.
Sosyal çevrede, iş hayatında ya da dijital ortamda bir kişinin adının olumsuz anılması ve bunun uzun süre etkili olması durumlarına çok uygundur.