Anlamı
hlk. kendi adını başka bir kimseye söylemek: Adınızı bağışlar mısınız?
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kişinin kendi adını başka birine söylemesi, yani kendisini tanıtması anlamında kullanılır. Bugün gündelik konuşmada seyrek duyulsa da eski anlatılarda ve nezaket gerektiren tanışma anlarında yerini korur. Buradaki 'bağışlamak' fiili, bugünkü anlamıyla hediye etmekten çok, lütfederek söylemek, bildirmek ve açıklamak gibi bir incelik taşır. Bu yüzden söz, sadece ad söylemeyi değil, bunu nezaket çerçevesinde yapmayı da çağrıştırır. Tanışma anlarında, ilk temaslarda ya da edebî anlatılarda kendini takdim etme havası verir. Günlük dilde sık kullanılmasa da anlamı kültürel olarak tanıdıktır. Söylendiğinde, karşılıklı saygı ve mesafe içeren bir tanışma atmosferi hissedilir. Bu da deyime sıradan bir tanıtım ifadesinden daha zarif bir ton kazandırır. Dilin eski nezaket dünyasını taşıyan küçük ama dikkat çekici bir kalıptır.
Örnek Cümleler
- Telefonu açan görevliye önce adını bağışladı, ardından derdini baştan anlatmaya başladı.
- Misafir içeri girer girmez adını bağışladı, sonra oturmaya davet edildi.
- Yaşlı hancı, gece yarısı kapıya gelen yolcudan önce adını bağışlamasını rica etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kendini tanıtmayı anlatır, ama bunu bir verme işi gibi kurar. Bağışlamak fiili adı bir armağan yerine koyar; adını söyleyen kişi karşısındakine bir incelik göstermiş olur. Asıl vurgu adın kendisinde değil, söylenişindeki bu incelikte durur.
Hayır. Günlük konuşmada yerini artık 'adınız neydi' gibi çok daha sade sorulara bırakmıştır. Kalıp bugün çoğu kez alıntı içinde, eski bir konuşmayı aktarırken geçer. Yine de anlamı kültürel olarak tanıdıktır.
Nazik, ölçülü ve karşı tarafa saygı gösteren eski bir üslup taşır; sıradan bir tanıtımdan daha zariftir. Bu incelik, deyimi sıradan bir tanışma kalıbından açıkça ayırır ve ona zarafet katar.