Anlamı
yararlı eserler veren, bilgi ve erdemle donanmış kimse alçak gönüllü olur.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, gerçekten bilgili, erdemli, üretken ya da yararlı kişilerin çoğu zaman daha alçak gönüllü davrandığını anlatır. Meyve veren dalın ağırlıkla aşağı eğilmesi gibi, olgun insan da kendini büyütmek yerine daha sakın, daha ölçülü ve daha mütevazı ölür. Halk bilgeliği burada başarı ile kibri değil, başarı ile tevazuyu bir araya getirir. Kendisinde değer olmayan kişi çoğu zaman gürültü çıkarır; fakat gerçek kıymeti olan insan bunu gösterişe dönüştürmez. Bu söz özellikle bilgi, makam, sanat, tecrübe ve olgunluk konuşmalarında kullanılır. Yararlı eser bırakan, çevresine katkı sunan ya da derinlik kazanmış kimseler çoğu zaman daha yumuşak huylu ve daha az övüngendir. Atasözü, insanın değeri arttıkça sesinin değil ağırlığının artması gerektiğini söyler. Alçak gönüllülük burada zayıflık değil olgunluğun işaretidir. Meyve nasıl ağacı süslerse tevazu da insanın değerini tamamlar. Gerçek büyüklük, kendini öne sürmeden de fark edilen büyüklüktür.
Örnek Cümleler
- Onca başarıya rağmen hâlâ çok mütevazı; ağacın meyvesi olunca başını aşağı salar demişler.
- Ağacın meyvesi olunca başını aşağı salar; ne kadar çok bilse o kadar alçakgönüllü davranıyor.
- Ağacın meyvesi olunca başını aşağı salar; gerçekten büyük adamlar hiç böbürlenmez.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bilgili, üretken, yararlı ve buna rağmen mütevazı kalan olgun insan tipini över. Bu söz özellikle bilgi, makam, sanat, tecrübe ve olgunluk konuşmalarında kullanılır.
Çünkü meyve çoğaldıkça dal aşağı iner; bu, değer arttıkça insanın daha gösterişsiz olması gerektiğini simgeler.
Evet, dolaylı biçimde gösterişi ve kendini büyük görmeyi eleştirir; gerçek değerin alçak gönüllülükle birlikte anılacağını söyler.