Anlamı
çekinecek hiçbir durumu veya ayıbı olmayan.
Detaylı Açıklama
Alnı açık yüzü ak deyimi, kişinin utanacağı, saklayacağı, çekineceği bir ayıbı ya da suçu olmadan yaşadığını; dürüst, temiz ve başı dik bir durumda bulunduğunu anlatır. Alın açıklığı burada utanmama ve başı dik olma hâlini, yüz aklığı ise namuslu ve lekesiz yaşamı temsil eder. Deyim, toplumsal itibarı ve ahlaki temizliği aynı anda vurgular. İnsan yaptığı işlerden, yaşadığı hayattan ve geçmişinden dolayı yüzünü saklamak zorunda kalmıyorsa 'alnı açık yüzü ak' denir. Günlük hayatta dürüstlük, emek, şerefli yaşam ve hesap verebilirlik anlatılırken çok yerindedir. Bu söz yalnız başkalarının gözündeki temizliği değil, kişinin kendi vicdanı karşısındaki rahatlığını da ima eder. Gizlenecek bir şeyin olmaması, insanı hem toplumsal hem içsel olarak güçlü kılar. Ahlaki duruluğu ve başı dik yaşamayı anlatan en saygın ifadelerden biridir.
Örnek Cümleler
- Kırk yıl bu kasabada alnı açık yüzü ak yaşadı, kimseye eğilmedi.
- Hesabım ortada, alnım açık yüzüm ak; istediğiniz yerde sorup öğrenin.
- Görevden alnı açık yüzü ak ayrıldı, tek kuruşluk lekesi yok.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çekinecek bir durumu ya da ayıbı bulunmamayı bildirir. Kişi geçmişini saklamak zorunda değildir; söz bu rahatlığı iki imgeyle birden verir; alın ile yüz birlikte anılır.
İkisi de saklanamayan yerlerdir. Utanç en çok orada görünür; ikisinin de temiz olması, gizlenecek bir şeyin bulunmadığını gösterir. İkileme vurguyu pekiştirir, benzetmenin dayanağı tam da buradadır.
Söyleyebilir. Kişi kendini savunurken alnım açık yüzüm ak diyerek saklayacak bir şeyi olmadığını ilan eder. Başkası için kurulduğunda ise bir övgü ya da tanıklık olur; o kişinin geçmişine kefil olunur.