Anlamı
ana babalar çocuklarına, mal sahipleri de mallarına iyi bakarlarsa iyi sonuçlar alınır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bir işin, malın, çocuğun ya da sorumluluğun iyi sonuç vermesi için sahibinin ilgisi, gözetimi ve dikkatinin şart olduğunu anlatır. Ağanın gözü öküzü semiz eder; yani yalnız malın varlığı yetmez, ona bakmak, ilgilenmek ve kontrol etmek gerekir. Halk bilgeliği burada gözetimin bereket getirdiğini söyler. İnsan bir şeyi sahipsiz bıraktığında çoğu zaman verim düşer, düzen bozulur ve değer kaybı başlar. Buna karşılık göz kulak olunan şey gelişir. Atasözü yalnız hayvan bakımı için değil, çocuk eğitimi, iş yönetimi, ekip takibi ve mal koruma gibi pek çok alana uygulanabilir. Bir işin başında bulunmak, ona hayat verir. İlgi, denetim ve emek olmadan sahiplik eksik kalır. Göz burada fiziksel bakıştan çok sorumluluk duygusunun simgesidir. İyi sonuç, kendiliğinden değil ilgili bakışla oluşur.
Örnek Cümleler
- Ahırla kendi ilgilenmeye başlayınca hayvanlar toparlandı; ağanın gözü öküzü semiz eder.
- Babası dükkâna sık uğradıkça işler düzeldi, ağanın gözü öküzü semiz eder.
- Çocuğun derslerini yakından takip ettiler, notları yükseldi; ağanın gözü öküzü semiz eder.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bakmanın kendisinin bir emek sayıldığı ilkesini anlatır. Kaynağa göre ana babalar çocuklarına, mal sahipleri de mallarına iyi bakarsa iyi sonuç alınır. Atasözü çalışmayı değil, ilgiyi öne çıkarır; sonuç da o ilgiden doğar.
Hayır. Kaynaktaki karşılık zaten çocuk ile malı aynı cümlede yan yana anar; atasözü ikisini bir tutar. Ortak koşul, bakılacak şeyin sahibinin belli olmasıdır; sahipsiz bir iş için kalıp kurulmaz.
Yalnız bakışı değil; dikkati, sahip çıkmayı, denetimi ve ilgili olma hâlini simgeler. Ağanın gözü, işin başında bulunan kişinin sürekli varlığı anlamına gelir ve bereket getirdiğine inanılır.