Anlamı
insanlar başlarında bulunan kişinin etkisi altında kalarak onun tutumuna göre davranırlar.
Detaylı Açıklama
At binicisine göre kişner atasözü, insanların başlarında bulunan kişinin etkisi altında kalarak onun tutumuna göre davrandığını anlatır. Söz 'at sahibine göre eşinir' biçiminde de söylenir. Sözdeki sahne attan alınmıştır: at, üstündeki binicinin hâline göre huylanır, yatışır ya da coşar. Gergin bir el dizginden hayvana geçer, sakin bir el de öyle. Atasözü bu görüntüyü topluluğa uygular; bir ekibin, bir sınıfın, bir evin havası başındaki kimseye bağlanır. Etkinin yönü ayırt edilmez: yatışmış bir baş da, öfkeli bir baş da aynı biçimde yansır. Söz topluluğu değil, baştaki kimseyi ölçü alır; davranışın kaynağı orada aranır. İki söyleyiş arasında anlam farkı aranmaz. Bir takımın sahadaki telaşını kenardaki antrenörün hâline bağlayan kimse de bu sözü söyler.
Örnek Cümleler
- Sınıfın havası öğretmenin hâline göre değişiyor; at binicisine göre kişner.
- Müdür yatışınca ekipteki gerginlik de bir haftada dağıldı; at binicisine göre kişner.
- At binicisine göre kişner; evin düzenini de büyükler belirliyor sonuçta.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Başında biri bulunan topluluğu: bir ekip, bir sınıf, bir ev halkı. Söz göre edatıyla kurulur; edat etkinin hangi yönden geldiğini gösterir. Binici ise başta bulunan kimsedir; yön hep yukarıdan aşağıyadır.
Uygulanmaz; fiil yalnız hayvana özgüdür. Atasözü bu yüzden benzetmeyi fiilin kendisinde tutar, insanı doğrudan anmaz. Okuyan sahneyi attan alıp kendi çevresine taşır. Aktarmayı yapan da bu tek fiildir. İnsandan söz eden cümlede bile fiil değişmez, benzetme olduğu gibi kalır.
Benzer. İkisinde de önce bir ad, sonra göre edatı, sonra geniş zaman çekimli bir fiil gelir. Değişen yalnız sözcüklerdir, düzen aynı kalır. Bu yüzden biri ötekinin yerine geçtiğinde cümlenin kuruluşu bozulmaz.