Anlamı
belirtileri meydanda olan yaşlılık ve izleri ortada duran üzüntü ne yapılsa gizlenemez.
Detaylı Açıklama
Ağaran baş, ağlayan göz gizlenmez atasözü, bazı gerçeklerin görünüşten saklanamayacağını anlatır. Saçların ağarması yaşın ilerlediğini, ağlayan göz ise yaşanan acıyı veya üzüntüyü ele verir. İnsan ne kadar gizlemeye çalışsa da zamanın iziyle duygunun izi bütünüyle örtülemez. Atasözü bu yüzden hem yaşlılık hem keder üzerine söylenmiş sade ama derin bir gözlemdir. Dış görünüşte değişen bazı şeyler ve iç dünyadaki bazı duygular, insanın yüzüne ve bedenine mutlaka yansır. Günlük hayatta üzüntünün kolay fark edildiği, yaşlılığın gizlenmeye çalışıldığı ya da bir derdin dışarıdan belli olduğu durumlarda kullanılabilir. Söz, görünür gerçeğe karşı fazla çaba göstermenin boşuna olduğunu da ima eder. Hayatın bazı izleri insanın üzerinde kalır ve saklanmak istese bile yüzeye çıkar. Zamanın ve duygunun izlerini aynı cümlede buluşturan etkili bir atasözüdür.
Örnek Cümleler
- Saçını boyatıp gençleşmeye çalıştı ama şakaklarındaki aklar yine belli oldu; ağaran baş, ağlayan göz gizlenmez.
- Kapıda gülümseyerek karşıladı ama gözleri şişmişti; ağaran baş, ağlayan göz gizlenmez.
- Yıllar sonra gördüğümüzde şakakları ağarmış, gözleri de ağlamaktan kızarmıştı; ağaran baş, ağlayan göz gizlenmez.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yaşlılığın görünür işaretlerini ve üzüntünün yüzden okunan izlerini yan yana getirir. İkisi de iradeyle gizlenemeyen belirtiler olduğu için atasözü onları aynı cümlede birleştirmiş, tek bir gerçeğe bağlamıştır.
Fiilin edilgen kurulmasından. Atasözü kimsenin gizlemediğini söylemez, gizlenemeyeceğini söyler; çabayı değil, çabanın sonucunu bildirir. Saklama girişimi çoğu zaman onları daha görünür kılar; yaş da acı da bedende kendi kaydını tutar.
Birinin hüznü yüzünden okunuyorsa, yaşlılığın işaretleri belirginleşmişse ya da gizlenen bir acı dışarı vuruyorsa söylenebilir. Söz, saklama çabasının boşunalığını sert olmayan bir dille hatırlatır. Yüz, saklananı ele veren en açık yerdir.