Anlamı
bir sözü istemeden, farkına varmadan söylemek, söylemiş bulunmak: Bir kez ağzımdan çıktı, o fiyata vereceğim.
Detaylı Açıklama
Ağzından çıkmak, bir sözü istemeden, farkına varmadan söylemek, söylemiş bulunmaktır. Kalıbın öznesi sözdür; söyleyen iyelik ekinden anlaşılır: bir kez ağzımdan çıktı. Söz çıktıktan sonra artık söylenmiştir; kişi onu geri alamaz. Bu yüzden kalıp iki şeyi birlikte taşıyabilir: farkında olmadan söylemeyi ve söylenmiş sözün arkasında durmayı. Pazarlıkta ağzından bir fiyat çıkan satıcı, düşünmeden söylediği o rakamdan dönmeyebilir. Kimi zaman ardından pişmanlık gelir, kimi zaman sözün sahiplenilmesi. Kalıp birinci kişiyle kurulduğunda bir açıklama, bir itiraf ya da bir özür gibi de duyulabilir: ne yapayım, ağzımdan çıktı. Kalıp kişinin niyetini aklamaz da suçlamaz da; yalnız sözün söylendiğini bildirir. Çocuğuna yarın lunaparka gideriz diyen bir baba, söz bir kez ağzından çıktığı için ertesi gün işten izin alabilir.
Örnek Cümleler
- Pazarlığın ortasında rakamı düşürdüğünü söyleyiverdi; ağzından çıkmıştı bir kere, geri alamadı.
- Toplantıda "ben hallederim" sözü ağzından çıkınca bütün işin sorumluluğu ona kaldı.
- Yardım edeceğini söylemek istemezdi ama söz ağzından çıktı, ertesi gün kapıdaydı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sözün söylenmiş olması da işin içindedir. Çoğu cümlede karşı taraf onu duymuş, üzerine bir beklenti kurmuştur; konuşan da sözünü geri alamaz hâle gelmiştir. Ama her kullanımda böyle bir bağ doğmaz; kimi zaman yalnızca söylenmemesi gereken bir şeyin söyleniverdiği anlatılır.
Ağzından kaçırmak daha çok gizli kalması gereken bir şeyin istemeden açığa çıkmasıdır. Ağzından çıkmak ise söylenmiş bir cümlenin artık geri alınamamasını öne çıkarır. Anlam alanları örtüşebilir; vurgu birinde sırra, diğerinde sözün bağlayıcılığına kayar.
Bir rakamın, bir tarihin ya da bir sözün geri alınamaz hâle geldiği yerlerde duyulur. Kimi cümlede konuşan sonradan o sözün arkasında durmak zorunda kalır, kimi cümlede yalnız söylediğine hayıflanır. Ortak olan, sözün artık dışarıda olmasıdır.