Anlamı
öğrenmek istenilen şeyi söyletecek yolda dil kullanmak.
Detaylı Açıklama
Ağız aramak, öğrenmek istenilen şeyi karşı tarafa fark ettirmeden söylettirecek biçimde konuşmak, yoklamak ve söz arasına gizli bir niyet yerleştirerek bilgi almaya çalışmak anlamında kullanılan çok işlevsel bir deyimdir. Bu deyimde doğrudan soru sormak yerine konuşmanın içinde yol açarak karşı tarafın niyetini, bilgisini veya tutumunu ele verme çabası vardır. Deyim, dolaylı sorgulamayı, ince yoklamayı ve stratejik dil kullanımını anlatır. Pazarlıkta, dedikoduda, aile içi meselelerde, iş görüşmelerinde ve politik ilişkilerde son derece uygundur. Kişi karşı tarafı sıkıştırmaz ama sözü bir yere doğru sürer; amaç, onun fark etmeden aranan bilgiyi söylemesidir. Halk dilinin dil ustalığını ve gündelik zekâyı anlattığı örneklerden biridir. Burada konuşma sadece iletişim değil, keşif aracıdır. Ağız arayan kişi, sözü ağ gibi kullanır. Bu nedenle deyim, niyet çözme ve bilgi elde etme süreçlerini çok canlı biçimde anlatan yerleşik bir kalıptır.
Örnek Cümleler
- Konu açılınca usulca ağız aradı, karşısındakinin niyetini öğrenmeye çalıştı bir süre.
- Satmayı düşünüp düşünmediğini anlamak için komşusunun ağzını dolaylı yoldan aradı.
- Doğrudan sormadı; sohbetin arasında ağız arayıp meseleyi kendiliğinden öğrenmeye baktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söyletecek yolda dil kullanmayı anlatır; karşılığı kısaca budur. Soru sorulabilir de sorulmayabilir de; sorulursa dolaylı ve yönlendirici olur, asıl merak edilen açıkça anılmaz. Başarısı da niyetin fark edilmemesine bağlıdır.
Ağzını koklamak genel bir niyet sezmeyi çağrıştırır; ağız aramak ise söyletmeye yönelik planlı bir dil kullanımını anlatır. İkincisinde açık ve belirli bir hedef vardır. Ağız aramada yöntem baştan kurgulanmıştır.
Çünkü amaç doğrudan soru sormak değil, konuşmayı belli bir yöne sürükleyerek bilginin kendiliğinden gelmesini sağlamaktır. Soru gizlenir, konuşturan taraf gözükmez. Bu yüzden içinde hafif bir kurnazlık sezilir.