Anlamı
açık ve dürüst konuşmaktan kaçınmak.
Detaylı Açıklama
Ağız yaymak, açık ve dürüst konuşmaktan kaçınmak, lafı dolandırmak, sözünü uzatıp dağıtmak ya da ne demek istediğini bir türlü net söylememek anlamında kullanılan bir deyimdir. Buradaki 'yaymak', sözü genişletmek ve odaktan uzaklaştırmak duygusu taşır. Kişi doğrudan konuşması gerekirken etrafından dolaşır, uzatır, kapalı imalarla konuşur ya da işin özüne gelmez. Bu yüzden deyim, özellikle netlik beklenen ortamlarda eleştirel tonla kullanılır. Açık konuşmayan, lafı uzatan, durumu bulanık bırakan ya da doğruları eğip büken kişiler için son derece uygundur. Halk dilinin konuşma berraklığını önemli bir değer saydığı düşünüldüğünde, ağız yaymak bu değerin karşıtını temsil eder. Burada susmak değil, etkisiz ve dürüst olmayan biçimde konuşmak söz konusudur. Söz vardır ama hedefi yoktur. Bu nedenle deyim, laf kalabalığıyla gerçeğin üstünü örtme hâlini güçlü biçimde görünür kılar. Netlikten uzaklaşan her konuşma, biraz ağız yaymak olarak değerlendirilebilir.
Örnek Cümleler
- Sorulan soruya doğrudan cevap vermedi, ağız yayıp konuyu iyice dolandırdı.
- Ne düşündüğünü bir türlü söylemedi, baştan sona ağız yayıp durdu.
- Ağız yaymadan açık konuşmasını istediler ama yine kaçamak cevap verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sözün yönünü kaybettiği bir konuşmayı eleştirir; karşılığı, açık ve dürüst konuşmaktan kaçınmaktır. Kaçınma burada susarak değil, konuşarak yapılır. Ne kadar çok söylenirse asıl mesele o kadar uzaklaşır; eleştiri de tam bu tersliğedir.
Hayır; burada konuşma vardır ama bu konuşma açık, dürüst ve hedefe dönük değildir. Söz yayılır, netlik azalır; susan kişi hiç konuşmaz, ağız yayan ise çok konuşur.
Çünkü sözü yoğunlaştırmak yerine dağıtır, meseleyi berraklaştırmaz ve asıl noktayı belirsiz bırakır. Yaymak fiili de bu dağılmayı doğrudan görüntüye çevirir. Dinleyen sonunda ne anlatıldığını çıkaramaz.