Anlamı
başkası adına konuşmak, insanın başını derde sokar.
Detaylı Açıklama
Akıllı, sözünü akılsıza söyletir atasözü, kişinin doğrudan söylemek istemediği ya da kendisi için riskli olabilecek bir sözü, daha düşüncesiz ya da hesapsız biri üzerinden söylettiğini anlatır. Bu söz, özellikle başkası adına konuşmanın, dolaylı söz taşımanın ve kışkırtılmış ifadelerin doğuracağı tehlikeye dikkat çeker. Akıllı kişi bazen kendi elini kirletmez, cümleyi akılsız olana söyletir; böylece hem niyetini gizler hem de doğacak sonucu başkasına yükler. Atasözü bu nedenle yalnız konuşma biçimini değil, sosyal manipülasyonu da anlatır. Halk hayatında laf taşıma, araya adam koyma ve üçüncü kişiyi kullanarak iş yürütme sık gözlenen davranışlardır. Bu söz de o ince oyunu görünür kılar. Başkası adına konuşan kişi çoğu zaman başını derde sokar; akıllı görünen asıl kişi ise geride kalır. İlişkilerde sözü kimin söylediği kadar, kimin söylettiği de önemlidir. Atasözü, sözün dolaşımındaki güç ilişkisini sezdiren dikkat çekici ve uyarıcı bir halk cümlesidir.
Örnek Cümleler
- Ortaya o konuştu ama sözler başkasınındı; azarı da o yedi, akıllı sözünü akılsıza söyletir.
- Toplantıdaki o çıkışı yapan işten çıkarıldı, arkasındaki kişiye kimse dokunmadı; akıllı sözünü akılsıza söyletir.
- Arkadaşını öne sürüp kendisi geride durdu; bütün suçlamayı öndeki üstlendi, akıllı sözünü akılsıza söyletir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Başkasının ağzıyla konuşmanın tehlikesini anlatır. Sözü söyleyen kişi ortada kalır ve çoğu zaman sonucuna da o katlanır; asıl niyet sahibi arkada durduğu için bedelden kurtulabilir. Uyarı, başkası adına konuşanın başını derde sokabileceğidir.
Olumlu değildir. Buradaki akıl, çıkarını korumayı bilen bir kurnazlıktır. Atasözü bu davranışı takdir etmez; böyle bir düzenin var olduğunu ve bu düzende sözü taşıyanın başının derde girebileceğini bildirir.
Sözün sahibiyle söyleyeninin ayrıldığı durumlara işaret eder. Asıl sahibi geride durur, söz başkasının ağzından çıkar; tepki de önce o ağza yönelir. Bir işyeri toplantısı da, bir aile tartışması da böyle bir düzen kurabilir.