Anlamı
ağzı kuruyup acılaşmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, ağız kuruluğu, acılaşma ve tatsızlaşma hissini anlatmak için kullanılır. Kişi susuzluk, hastalık, yorgunluk, korku ya da yoğun heyecan yüzünden ağzında kötü bir kuruluk hissedebilir; işte bu durum halk dilinde bu renkli sözle anlatılır. Çiriş çanağı benzetmesi, ağzın kuruyup tatsız, yapışkan ve rahatsız edici bir hâl almasını göz önüne getirir. Deyim yalnız fiziksel bir belirti anlatıyor gibi görünse de, çoğu zaman yaşanan sıkıntının ve rahatsızlığın şiddetini de sezdirir. Özellikle uzun süre susuz kalma, ağır hastalık, bitkinlik veya gergin bekleyiş anlarında uygun düşer. Söz, sıradan “ağzı kurudu” demekten daha güçlüdür; çünkü acı ve tatsızlık duygusunu da ekler. Bu sayede kişinin bedensel rahatsızlığı daha canlı hissedilir. Yoğun yorgunluğun dildeki izini iyi anlatan ifadelerden biridir.
Örnek Cümleler
- Saatlerce susuz kalınca ağzı çiriş çanağına döndü.
- Heyecandan ağzım çiriş çanağına döndü, tek kelime edemedim.
- Hastalık yüzünden ağzı çiriş çanağına dönmüş gibiydi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağzın aşırı kurumasını, acılaşmasını ve rahatsız edici bir hâl almasını anlatır. Deyim yalnız fiziksel bir belirti anlatıyor gibi görünse de, çoğu zaman yaşanan sıkıntının ve rahatsızlığın şiddetini de sezdirir.
Susuzluk, hastalık, yorgunluk, korku, uzun bekleyiş ve bazı ilaçların etkisi bu hisse yol açabilir. Özellikle uzun süre susuz kalma, ağır hastalık, bitkinlik veya gergin bekleyiş anlarında uygun düşer.
Çünkü yalnız kuruluğu değil, ağızdaki tatsız ve yapışkan rahatsızlık hissini de canlı biçimde somutlaştırır. Kişi susuzluk, hastalık, yorgunluk, korku ya da yoğun heyecan yüzünden ağzında kötü bir kuruluk hissedebilir; işte bu durum halk dilinde bu renkli sözle anlatılır.