Anlamı
1) susmak; 2) susturmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, ya kişinin kendi isteğiyle susmasını ya da bir başkası tarafından susturulmasını anlatır. İçinde kesin bir susma hâli vardır; konuşma yolu adeta kapanmıştır. Kimi zaman bir sır nedeniyle, kimi zaman korkudan, kimi zaman da baskı sonucu bu deyim kullanılır. Eğer kişi kendi susuyorsa, bilinçli bir ketlenme ve konuşmamayı seçme vardır. Eğer başkası onu susturuyorsa, otorite, tehdit veya baskı hissi öne çıkar. Deyimin gücü, ağza gerçekten kilit vurulmuş gibi konuşma imkânının ortadan kalktığını düşündürmesinden gelir. Bu yüzden sır saklama, tehdit, utanma, mahcubiyet ve korku gibi temalarda sık kullanılır. Söz yalnız sessizliği değil, o sessizliğin sebebini de sezdirir. İletişimin bilinçli ya da zoraki biçimde kesildiği her yerde bu deyim çok etkili durur.
Örnek Cümleler
- Olayı bütün ayrıntısıyla gördüğü hâlde ağzına kilit taktı, kimseye tek kelime etmedi.
- Baskı o kadar arttı ki tanıkların ağzına kilit takıldı, kimse ifade vermedi.
- Sırrı öğrendiği günden beri ağzına kilit taktı, konu açılınca başka yere bakıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kesin bir susmayı anlatır; kişi konuyu ne açar ne de ima eder. Deyim susmanın süresi hakkında bilgi vermez; susma kısa da sürebilir, günlerce de. Önemli olan o süre boyunca hiç konuşulmamasıdır.
Evet, iki yönü de vardır. Bir sırrı korumak için kişi kendi ağzına kilit takabilir; bir baskı yüzünden ağzına kilit takılmış da olabilir. Cümlenin çatısı hangisi olduğunu gösterir.
Çünkü kilit görüntüsü, konuşma yolunun kapandığını tek hamlede anlatır. Dinleyen kişi sessizliğin arkasında bir sebep olduğunu hemen sezer; kilidin kimin elinde olduğunu ise cümle belli eder.