Anlamı
şaka çok sıcak veya çok acı şeyleri kolaylıkla içebilen, yiyebilen (kimse).
Detaylı Açıklama
Ağzı teneke kaplı sözü, çok sıcak ya da çok acı yiyecek ve içecekleri zorlanmadan tüketebilen kimseler için kullanılan hafif alaycı bir benzetmedir. Burada ağız sanki yanmaz, etkilenmez bir yüzeyle kaplıymış gibi düşünülür. Bu yüzden ifade hem hayret hem şaka tonu taşır. İnsanlar normalde dilini yakacak ya da ağzını yakıp acıtacak şeylerden çekinirken, bazı kişiler bunu rahatlıkla yapabilir. Deyim tam da bu dayanıklılığı vurgular. Günlük dilde biberli yiyecekler, çok sıcak çay ya da yeni pişmiş yemekler için sıkça duyulur. Söz o anda görülen bir dayanıklılık için de söylenebilir; kişinin bunu her zaman yapıp yapmadığı aranmaz, yalnız bazen alışkanlık izlenimi de verir. Halk dilinin bedensel dayanıklılığı mizahla anlattığı örneklerden biridir. Söz, kişinin ağzını gerçekten tenekeyle kaplı saymaz ama onun yanma ve acı hissetmeye karşı alışılmadık direncini hemen görünür hâle getirir.
Örnek Cümleler
- Kaynar çayı hiç üflemeden içip bitirdi; bu adamın ağzı teneke kaplı olmalı.
- Bu kadar acı biberi yiyor, demek ki ağzı teneke kaplı.
- Fırından yeni çıkan böreği eline alır almaz yedi; ağzı teneke kaplı desek yeridir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağzın sıcağa ve acıya karşı gösterdiği olağandışı direnci anlatır. Başkasının dilini yakacak bir çorbayı ya da gözünü yaşartacak bir biberi bu kişi hiç zorlanmadan bitirir; şaşkınlık da buradan doğar.
Çünkü benzetme kasten abartılıdır. Kimsenin ağzı gerçekten tenekeyle kaplı değildir; bu imkânsız görüntü, hayreti şakaya çevirir. Söz bu yüzden kırıcı değil, gülümseten bir takdir gibi duyulur. Söyleyen çoğu zaman biraz da imrenir.
Ocaktan yeni inmiş yemeği bekletmeden yiyen, kaynar çayı üflemeden içen ya da en acı sosu rahatça tüketen biri görüldüğünde söylenir. Genellikle sofrada, hemen o anda dile getirilir.