Anlamı
'kötü bir söz söylememe fırsat verme' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Açtırma ağzımı sözü, karşı tarafa “beni daha ileri konuşturma”, “seni kıracak ya da kötü şeyler söylememe sebep olma” anlamında kullanılan sert bir uyarı ifadesidir. Bu söz söylendiğinde konuşan kişi, elinde daha ağır sözler, ifşalar ya da kırıcı eleştiriler bulunduğunu ima eder. Dolayısıyla ifade hem tehdit hem öfke hem de sınır çizme işlevi taşır. Günlük dilde tartışma anlarında, birinin fazla üstüne geldiği ya da haksızlık ettiği hissedildiğinde sık duyulur. Burada asıl önemli olan, henüz söylenmemiş olanın ağırlığıdır. Kişi ağzını açarsa daha sert konuşacaktır; bu yüzden karşı taraf uyarılmaktadır. Söz, çoğu zaman gerilimi yükseltir çünkü içinde gizli bilgi, birikmiş öfke veya hesaplaşma isteği bulunur. Aynı zamanda halk dilinin çok doğal bir tehdit cümlesidir; uzun açıklama yapmadan gerilimin derecesini hemen bildirir. Açtırma ağzımı demek, sadece “sinirlendim” demek değildir. “Beni zorlarsan daha fazlasını söylerim ve bu sana dokunur” demektir. Bu nedenle sözlü çatışmaların en belirgin eşik cümlelerinden biri olarak günlük dilde güçlü yer tutar.
Örnek Cümleler
- Üstüme bu kadar gelme, açtırma ağzımı, sonra ikimiz de pişman oluruz.
- Haksız yere suçlayınca kadın öfkeyle açtırma ağzımı deyip masadan kalktı.
- Tartışma iyice büyümeden, açtırma ağzımı diyerek kapıyı çekip odadan çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Eylemi başlatanı değiştirir. Ağzını açan konuşanın kendisidir, ama onu açtıran karşı taraftır. Ettirgen ek sorumluluğu buna yükler; söyleyen böylece söyleyeceklerinin sebebini kendi öfkesine değil, dinleyenin davranışına bağlamış olur.
Karşıdakine yöneltilir; olumsuz emir onun içindir. Söyleyen kendi öfkesini bildirmekle kalmaz, dinleyenden geri çekilmesini de ister. Karşı taraf sustuğu sürece sertleşmeyeceğini bildirmiş olur; sınır böylece açıkça çizilir.
Söylenmemiş olandan gelir. Konuşan elindekini dökmez, ancak dökebileceğini duyurur. Ağır sözler gerçekten dile getirilseydi tehdit biter, yerini kavga alırdı. Kalıp tam o eşikte durur ve gerilimi orada tutar.