Anlamı
1) bir sözü yerinde söyleyen kişilere söylenen bir beğenme sözü; 2) yapılan konuşmanın beğenildiğini belirtmek için söylenen söz.
Detaylı Açıklama
Ağzına sağlık ifadesi, bir kişinin yerinde, güzel, doğru ya da hoş bir söz söylediğinde ona yöneltilen beğeni ve teşekkür ifadesidir. Sözün değerini, onu söyleyenin ağzına sağlık dileyerek övmek, Türkçenin zarif geleneklerinden biridir. Bu ifade yalnızca "güzel söyledin" demek değildir; aynı zamanda o sözü hem anlam hem de tesir bakımından takdir etmek anlamına gelir. Sohbetlerde, masalarda, toplantılarda ve hatta sanatsal söyleyişlerde sıkça kullanılır. Söylendiği yerde sıcaklık, onay ve paylaşılan memnuniyet duygusu vardır. Halk dilinin gücü burada yine bedensel bir yere, yani ağza, anlam yüklemesinde görülür. Güzel sözün kaynağı olan organa sağlık dilenir; böylece takdir somutlaşır. Bu nedenle ifade, sadece alkış değil, daha içten ve samimi bir övgü biçimi taşır. Konuşmanın beğenildiğini kısa, nezaketli ve akılda kalıcı şekilde ileten çok yaygın bir toplumsal kalıptır.
Örnek Cümleler
- Tam yerinde söyledin, ağzına sağlık; orada kimse bu kadar açık konuşamazdı.
- Kürsüden inince yanına gidip elini sıktım: ağzına sağlık, herkesin içinden geçeni söyledin.
- Toplantıda durumu en iyi o özetledi; çıkışta herkes ağzına sağlık dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söylenen sözün beğenildiğini bildiren kısa bir takdir taşır. Bu beğeni sözün yerinde söylenmiş olmasından da gelebilir, güzel söylenmiş olmasından da. Doğruluk ya da zamanlama şart koşulmaz; okunan bir şiir için de aynı sözle karşılık verilir.
Çünkü Türkçede takdir çoğu zaman işi yapan organa yöneltilir. Yemek yapana eline sağlık, zahmet edip gelene ayağına sağlık denir; güzel söz söyleyene ağzına sağlık denmesi de aynı geleneğin parçasıdır.
Bir tartışmada haklıyı savunana, kalabalık önünde doğruyu söyleyene, güzel bir dua ya da şiir okuyana söylenir. Ortak yan, söylenenin dinleyende beğeni uyandırmasıdır; herkesin içinden geçeni dile getirmiş olması gerekmez.