Anlamı
hiçbir şey söylememek.
Detaylı Açıklama
Ağzından çıt çıkmamak, hiçbir şey söylememektir. Çıt en küçük sesi anlatır. Kalıbın öznesi çıttır; susan kişi iyelik ekinden bellidir: ağzından çıt çıkmadı. Bir kişi için de, bir topluluk için de kurulur: sınıfta kimsenin ağzından çıt çıkmadı. Tek bir an için de, saatler süren bir yolculuk için de söylenebilir. Ağzını mühürlemek susmayı bir kapanış gibi anlatır; ağız dil vermemek de konuşmamak, susmak demektir. Ağzından çıt çıkmamak ise sesin hiç duyulmadığını öne çıkarır. Kalıp geçmiş zamanla bir sahneyi, geniş zamanla bir huyu anlatabilir: o, kalabalıkta ağzından çıt çıkmayan biridir. Nöbet tutan bir askerin, ameliyat kapısında haber bekleyen bir ailenin ya da cezalandırıldığını bilen bir çocuğun sessizliği bu sözle anlatılabilir.
Örnek Cümleler
- Ankara yolu boyunca ağzından çıt çıkmadı, camdan dışarı bakıp durdu.
- Müdür sınıfa girince çocukların ağzından çıt çıkmadı, hepsi yerine oturdu.
- Herkesin içinde haksızlığa uğradı ama ağzından çıt çıkarmadı, sonra yanıma geldi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Az konuşmayı değil, hiç konuşmamayı anlatır; tek bir hece bile duyulmaz. Bu suskunluk kimi zaman bir soruya ya da tepki beklenen bir ana denk gelir, kimi zaman da uzun bir yolculuk boyunca kendiliğinden süren bir sessizliktir.
Hayır. Deyim susmanın nedenini söylemez; nedeni anlatan, sözün söylendiği durumun kendisidir. Aynı suskunluk bir yerde çekinme, başka bir yerde kararlılık sayılabilir. Kalıp yalnız sesin çıkmadığını bildirir, yorumu dinleyene bırakır.
Anlam aynı, bakış açısı farklıdır. Çıt çıkmamak sessizliği bir durum olarak bildirir, ortada ses duyulmamıştır. Çıt çıkarmamak ise kişinin sessiz kalmasını öne çıkarır; bunun bir tercih mi yoksa korkunun sonucu mu olduğu kalıptan anlaşılmaz. İkisi de aynı sonucu anlatır.