Anlamı
lehte konuşmuyorsun, hiç olmazsa aleyhte de konuşma.
Detaylı Açıklama
Ağzından hayır çıkmazsa bari şer söyleme atasözü şunu söyler: lehte konuşmuyorsun, hiç olmazsa aleyhte de konuşma. Hayır burada iyilik, yarar demektir; şer ise kötülük, zarar. Söz birinden destek beklemez; yalnız zarar vermemesini ister. Bir kişi hakkında, bir iş ya da bir plan hakkında konuşulurken kurulabilir. Bari sözcüğü ölçüyü düşürür: en azından bu kadarını yap der. Söz şart kipiyle kurulmuştur; iyi söz çıkmıyorsa kötü söz de çıkmasın. Ağzını tutmak da kötü söz söylememeyi anlatır. Muhatap bir yakın da olabilir, bir yabancı da. Bir arkadaşının evlilik kararına karışıp kötü kehanetlerde bulunan biri de, bir öğrencinin hevesini kıran bir yetişkin de bu sözün muhatabı olabilir.
Örnek Cümleler
- Destek olmayacaksan bari moral bozma; ağzından hayır çıkmazsa bari şer söyleme.
- Yeni işini duyar duymaz batacağını yüzüne söyledi; ağzından hayır çıkmazsa bari şer söyleme.
- Ağzından hayır çıkmazsa bari şer söyleme diyorum sana; herkes hakkında kötü konuşuyorsun.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Herkesten iyilik beklenemeyeceğini kabul eder ama kötülüğe izin vermez. Katkı sunamayan kişiden istenen tek şey, ortadaki işi ve oradaki insanı bulduğundan daha kötü duruma düşürmemesidir.
Her koşulda susmayı değil. Söyleyecek yapıcı bir sözü olan konuşsun der; olmayan için sessizliği bir seçenek olarak önerir. Yani susmak burada erdem değil, zarardan kaçınmanın yoludur.
Bir kişi yardım etmediği hâlde sürekli kusur arıyorsa, çalışanın hevesini kırıyorsa ya da arkasından konuşuyorsa söylenir. Sözün asıl muhatabı, hiçbir katkısı olmadan zarar veren kişidir.