Anlamı
lehte konuşmuyorsun, hiç olmazsa aleyhte de konuşma.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bir insan bir konuda iyilik, destek ya da yapıcı söz söyleyemiyorsa en azından zarar verici, kırıcı veya kötülük doğuracak sözlerden uzak durması gerektiğini anlatır. Herkesin her zaman faydalı katkı sunması mümkün olmayabilir; ancak bu, olumsuzluk saçmayı meşru hale getirmez. Sözün özü, hayır yapamıyorsan şer de yapma ilkesidir. Özellikle dedikodu, küçümseme, yıkıcı eleştiri ve kın dolu konuşmalar karşısında bu atasözü güçlü bir ahlak ölçüsü sunar. Bazen susmak, yanlış yerde konuşmaktan daha değerlidir. Atasözü sadece dili tutmayı değil, sözün sorumluluğunu bilmeyi de öğretir. İyilik üretmeyen dil, en azından kötülük üretmemelidir. İnsan bir işe destek olmuyorsa köstek de olmamalıdır. Bu söz hem konuşma ahlakı hem de toplumsal ilişki terbiyesi açısından önemlidir. Yapıcı olmayan her söz gerekli değildir. Fayda sağlayamayan söz, zarar veriyorsa artık susmak daha doğru bir erdem haline gelir.
Örnek Cümleler
- Destek olmayacaksan bari moral bozma; ağzından hayır çıkmazsa bari şer söyleme.
- Ağzından hayır çıkmazsa bari şer söyleme; eleştirmen gerekiyorsa hiç olmazsa yapıcı ol.
- Ağzından hayır çıkmazsa bari şer söyleme diyorum sana; herkes hakkında kötü konuşuyorsun.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Fayda sağlayamıyorsan en azından zarar verme, destek olamıyorsan köstek de olma ölçüsünü verir. Özellikle dedikodu, küçümseme, yıkıcı eleştiri ve kın dolu konuşmalar karşısında bu atasözü güçlü bir ahlak ölçüsü sunar.
Her durumda susmayı değil, yapıcı olmayan ve zarar verecek sözler yerine susmanın daha doğru olabileceğini öğütler.
Bir kişi yardım etmeye niyetli olmadığı halde yıkıcı konuşuyor, moral bozuyor ya da gereksiz yere kötü söz söylüyorsa bu atasözü yerinde ölür.