Anlamı
hatır için söz söylememek, dürüst olmak.
Detaylı Açıklama
İyiye iyi, kötüye kötü demek deyimi, hatır gözeterek konuşmamak, dürüst olmak, doğru bildiğini söylemekten çekinmemek anlamında kullanılır. Kişi, karşısındaki kim olursa olsun gerçeği söyler; iyi olan şeyi iyi, kötü olanı kötü olarak nitelendirir. Deyim, özellikle yalakalığın, ikiyüzlülüğün ya da çıkar için doğruyu gizlemenin eleştirildiği bağlamlarda tercih edilir. İçinde hem cesaret hem de karakter gücü vardır; çünkü doğruyu söylemek bazen bedelini ödemeyi gerektirir. Deyim, dürüst ve karakterli insanları tanımlamak için övgü olarak da kullanılır. Toplumda yaygın olan 'idare et, karışma' anlayışına karşı bir duruş sergiler ve dürüstlüğü en yüksek erdem olarak konumlandırır. Bu deyimi hak eden kişi, çevresinde güvenilen ve sözüne itibar edilen biri olarak anılır.
Örnek Cümleler
- Babam iyiye iyi, kötüye kötü diyen biriydi; bu yüzden herkes ona güvenirdi.
- Bu toplantıda iyiye iyi, kötüye kötü diyelim, birbirimizi pohpohlamakla vakit kaybetmeyelim.
- Gerçek eleştirmen iyiye iyi, kötüye kötü demekten çekinmez; aksi hâlde işe yaramaz.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü toplumda doğruyu söylemek her zaman kabul görmez. Güçlü birinin hatasını yüzüne söylemek, popüler bir fikre karşı çıkmak veya bir arkadaşın yanlışını belirtmek sosyal bedel taşıyabilir. Bu yüzden deyim, ahlaki cesaretle özdeşleşir.
İkisi de dürüstlüğü öğütler. Ancak 'dost acı söyler' kişisel ilişkilerde, yakın birine karşı söylenir. 'İyiye iyi, kötüye kötü demek' ise daha genel, her ortamda geçerli bir dürüstlük ilkesidir.
Her ikisi de mümkündür. 'O, iyiye iyi kötüye kötü diyen biridir' dendiğinde kalıcı bir kişilik özelliği anlatılır. 'Bu konuda iyiye iyi kötüye kötü diyelim' dendiğinde ise anlık bir davranış çağrısı yapılır.