Anlamı
dikkatli ol, uyanık ol.
Detaylı Açıklama
Ağzını açacağına gozunu aç atasözü, boş yere konuşmak, şikayet etmek ya da sözle oyalanmak yerine dikkatli, uyanık ve tedbirli olmanın daha doğru olduğunu anlatır. Buradaki karşıtlık açıktır: ağzı açmak, yanı konuşmak, yakınmak veya laf etmek; gözü açmak işe fark etmek, dikkat kesilmek ve tehlikeyi ya da fırsatı zamanında görmektir. Atasözü bu nedenle pratik zekâ ve farkındalık yanlışına karşı bir uyarıdır. Hayatta sadece söylemek yetmez; asıl olan olan biteni görmek ve ona göre hareket etmektir. Günlük dilde dalgınlık, tedbirsizlik, safça davranma veya boş konuşma bağlamlarında kullanılır. Söylendiği yerde hafif sert bir öğüt vardır. Halk bilgeliği burada sözü ikinci plana itmez ama gözlem ve dikkat olmadıkça sözün işe yaramayacağını söyler. Bu nedenle atasözü, temkin, uyanıklık ve akıllı davranış ogudu veren yerleşik halk sözlerinden biridir. Konuşmanın kolay, tedbirli olmanın işe daha değerli olduğunu hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Yakınıp duracağına çevrende ne olduğuna bak; ağzını açacağına gozunu aç.
- Böyle konuşacağına önce iyice araştır; ağzını açacağına gözünü aç.
- Ağzını açacağına gözünü aç, yanlış bilgiyle ortalığı karıştırdın.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Boş yere konuşma veya yakınma yerine, olan biteni dikkatle görmeyi ve buna göre tedbirli davranmayı tercih eder.
Çünkü göz burada farkındalık, dikkat, uyanıklık ve tehlikeyi zamanında sezme gücünü temsil eder. Halk bilgeliği burada sözü ikinci plana itmez ama gözlem ve dikkat olmadıkça sözün işe yaramayacağını söyler.
Saflık, dalgınlık, gereksiz şikayet ve etrafı iyi okumadan hareket edilen durumlarda uyarıcı söz olarak kullanılır.