Anlamı
'ne yapsa, ne kadar çaba ve ustalık gösterse' anlamında kullanılan bir söz:
'Aktör, o her günkü pırtısını giyip de sahneye çıkarsa, ağzıyla kuş tutsa seyirciye Demirhane Müdürü olduğunu yutturamaz.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Bu söz, bir kimsenin ne kadar çabalarsa çabalasın, ne kadar ustalık gösterirse göstersin yine de beklenen sonucu elde edemeyeceğini anlatmak için kullanılır. Çabanın çok yüksek, beklentinin ise aşırı olduğu durumlarda söylenir. Kişi adeta imkânsıza yakın bir beceri sergilese bile karşısındakini memnun edemeyecek, durumu değiştiremeyecek ya da yargıyı kıramayacaktır. Bu nedenle söz, hem büyük emek hem de sonuçsuzluk duygusu taşır. Gündelik dilde çoğu zaman sitem, umutsuzluk ve hafif alayla kullanılır. Birini memnun etmenin imkânsız olduğu, önyargının kırılmadığı veya çabanın boşa gittiği ortamlarda çok yerindedir. Deyim, sınırların çabayla bile aşılamadığı hissini güçlü biçimde verir. İnsan emeğinin değersizleştirildiği ya da yetmediği anları çarpıcı biçimde özetler.
Örnek Cümleler
- Bu adam ağzıyla kuş tutsa yine de patronuna kendini beğendiremez.
- Sınava haftalarca çalıştı ama ağzıyla kuş tutsa bile o kontenjana giremezdi.
- O kadar uğraştı ama ağzıyla kuş tutsa babasının fikrini değiştiremezdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Emeğin sonucu değiştirmediği durumları anlatır. Kişi elinden geleni yapar, hatta kendisinden beklenenin çok fazlasını başarır; sonuç yine değişmez. Engel bazen karşı tarafın peşin hükmü, bazen de durumun kendisidir.
Boşa harcanmış emeğin bıraktığı yorgunluk ve kırgınlıktır. Kişi çabasının görülmediğini anlamıştır; artık daha fazlasını yapmanın da bir anlamı kalmamıştır. Söze eşlik eden ton çoğu zaman sitemdir.
Memnun edilmesi zor bir üstün bulunduğu, kararın baştan verilmiş olduğu ya da şartların baştan yetersiz kaldığı durumlarda söylenir. Çoğunlukla çabayı gösteren kişi değil, onu izleyen biri tarafından dile getirilir.