Anlamı
bir sözden kendi anlayışına göre sonuçlar çıkarmak.
Detaylı Açıklama
Ahkâm yürütmek, bir sözden kendi anlayışına göre sonuçlar çıkarmaktır. İşin başında bir söz bulunur: bir açıklama, bir haber ya da kulak misafiri olunan bir konuşma. Kişi o sözden yola çıkar ve kendi anlayışına göre bir ya da birkaç sonuca varır. Ahkâm, hüküm sözcüğünün çoğuludur. Çıkarılan sonuç doğru da olabilir, yanlış da; kalıp bunu tartmaz, sonucun kişinin kendi anlayışına dayandığını bildirir. Kullanıldığı yerde kimi zaman eleştirel bir ton sezilir, özellikle sonuç söylenenden fazlasını söylüyorsa. Ahkâm çıkarmak kendi düşüncelerine dayanarak yargılara varmaktır; ahkâm yürütmekte ise çıkış noktası belli bir sözdür. Bir arkadaşının kısa bir mesajından onun kendisine kırgın olduğu sonucuna varan biri bu sözle anlatılabilir.
Örnek Cümleler
- Tek bir cümlesinden yola çıkıp adamın niyeti hakkında ahkâm yürütmeye başladı.
- Cümlenin yarısını duyup gerisini kendi kafasına göre tamamladı, sonra da ahkâm yürüttü.
- Müdürün bakarız demesini onay saydı, oradan kalkıp bütün plan hakkında ahkâm yürüttü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Olması gerekmez. Kişi bir sözden kendi anlayışına göre sonuç çıkarır; bu sonuç isabetli de olabilir, söylenenden fazlasını söyleyen bir yorum da. Söz eleştirel söylendiğinde ikinci durum kastedilir.
İkisi birbirine yakındır. Ahkâm kesmek konuşmanın kesin ve buyurgan tonunu öne çıkarır; ahkâm yürütmek ise söylenmiş bir sözden kendince sonuç çıkarmayı anlatır. Biri sesin tonuna, öteki sözle sonuç arasındaki mesafeye bakar.
Bir düşünceyi ileri sürmeyi, ortaya koymayı anlatır; fikir yürütmek sözünde de aynı anlam vardır. Ahkâm yürütmekte ileri sürülen şey, bir sözden kişinin kendi anlayışıyla çıkardığı hükümlerdir; fiil bu hükümlerin dile getirildiğini gösterir.