Anlamı
anlamak, çözmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir şeyi anlayabilmek, iç yüzünü kavrayabilmek ya da çözümleyebilecek düzeyde fark etmek anlamında kullanılır. Burada söz konusu olan yalnızca duymak ya da ezberlemek değil, aklın gerçekten meseleyi kavramasıdır. İnsan bazen bir konuyu uzun süre duyar ama anlamını çözemez; anlatan değişince ya da doğru soru sorulunca aklı erer. Deyim kimi zaman gelişim ve olgunlaşmayla birlikte anılır, ama bunu şart koşmaz. Çocukların bazı şeylere henüz aklının ermemesi doğal karşılanır; yetişkinler içinse karmaşık meselelerin ancak zamanla anlaşılması söz konusu olabilir. Gündelik dilde hem bilgi hem tecrübe boyutunu birlikte taşır. Bir olayın nedenini kavramak, bir davranışın arkasındaki anlamı çözmek ya da soyut bir düşünceyi idrak etmek için kullanılır. Sözün içinde zihinsel olgunluk ve erişim duygusu vardır. Kişi bir eşiği geçer ve artık daha önce karanlık kalan şey ona açılır. Bu nedenle deyim, anlamanın kendisini; yani bir şeyin zihinde açıldığı anı sade ama derin biçimde yansıtır.
Örnek Cümleler
- Çocuğun aklı henüz bu işlere ermiyor, birkaç yıl daha geçmesi lazım.
- Ancak kendi çocuğu olunca annesinin o günkü kaygısına aklı erdi.
- Tarifi bir kez daha okuyunca hamurun neden kabarmadığına aklı erdi ve düzeltti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Bilgi dışarıdan alınır, kavrayış ise kişinin kendi zihninde kurulur. Deyim ikincisini anlatır: kişi aynı şeyi çok duymuş olabilir, ama onu gerçekten anladığı an başkadır. O an hemen de gelebilir, yıllar sonra da.
Çocuklar için söylenirken yaşa bağlanır; yetişkinlerde ise kimi zaman tek bir açıklama yeter. Yaş ve deneyim kavrayışı kolaylaştırır, zorunlu kılmaz. Kalıp bu yüzden bir eşik göstermez, yalnız o eşiğin geçildiğini bildirir.
Çok uygundur. Bir hesabın işleyişine aklı erebileceği gibi, bir dostluğun değerine ya da bir kaygının asıl sebebine de aklı erer. Deyim somut ile soyut arasında hiçbir ayrım gözetmez.