Anlamı
bir sır en yakın dosta bile söylenmemelidir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, sır denen şeyin en yakın dosta bile kolayca açılmaması gerektiğini anlatır. Çünkü dostun da dostu vardır ve söz, güven halkası içinde genişleyerek istemediğiniz yerlere ulaşabilir. Burada asıl vurgu dost düşman ayrımından çok, bilginin dolaşma tabiatınadır. İnsan iyi niyetle, güven duyarak ve rahatlamak için sır verebilir; fakat sır, bir kişiden çıktıktan sonra artık bütünüyle kontrol edilemez hâle gelir. Atasözü bu yüzden temkinli olmayı öğütler. Söz bir kez ağızdan çıktı mı, yalnız size ait olmaktan çıkar. Özellikle mahremiyet, aile meseleleri, ticari planlar, özel ilişkiler ve güven bağları söz konusu olduğunda bu atasözü çok yerindedir. Halk bilgeliği burada dostluğu küçümsemez; ama insanın sır konusunda ölçülü davranmasını ister. Sırrın güvenli yeri çoğu zaman kişinin kendi içidir. Dostluk samimiyet ister, ama her samimiyet sınırsız açıklık anlamına gelmez. Korunması gereken şey, bazen tam da söylememeyi bilmektir.
Örnek Cümleler
- Boşanma hazırlığını kimseye açma; akıl isen açma sırrın dostuna, çünkü dostun dostu vardır, o da söyler dostuna.
- Yeni iş fikrini masada anlattı, bir hafta sonra rakibi duymuştu; akıl isen açma sırrın dostuna, çünkü dostun dostu vardır, o da söyler dostuna.
- Hastalığını yalnız en yakın arkadaşına söylemişti, bütün mahalle öğrendi; akıl isen açma sırrın dostuna, çünkü dostun dostu vardır, o da söyler dostuna.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Dostun kötü niyetli olduğunu söylemez; yalnızca onun da bir dostu olduğunu hatırlatır. Sözün hedefi kişinin kendisi değil, bilginin elden ele geçme eğilimidir. Uyarı da bu yüzden dostluğa değil, sırra yöneliktir.
Riski sırrın ilk aktarıldığı yerde değil, sonrasında görür. İlk kişi sözünü tutabilir; ama o da bir gün birine güvenir. Halka böyle uzar ve sır bir noktadan sonra sahibinden bağımsız yol alır.
Bilginin geri alınamayacağı konularda anlamlıdır; ortak yan, bir kez yayıldıktan sonra toplanamamasıdır. Zarar da çoğu zaman sonradan ortaya çıkar, üstelik kaynağı bulunamaz. Atasözü bu yüzden en baştaki adımı uyarır.