Anlamı
delice iş yapan zenginler bulunduğu gibi akıllıca iş yapan fakirler de vardır.
Detaylı Açıklama
Akıl para ile satılmaz atasözü, zenginliğin insanı otomatik olarak akıllı yapmadığını, yoksulluğun da akılsızlık anlamına gelmediğini anlatır. Bu söz, maddi güç ile zihinsel yetkinlik arasında doğrudan bir bağ kurmanın yanlış olduğunu vurgular. Parası olan kişi her zaman doğru karar vermez; parası az olan kişi de çok isabetli ve akıllıca davranabilir. Atasözünün içinde toplumsal eşitsizliklere karşı dikkatli bir bakış vardır. İnsanlar bazen zenginliği bilgelikle karıştırır; bu söz tam da o yanılgıyı bozar. Akıl, satın alınabilen, devredilebilen ya da servetle kazanılan bir mal değildir. Kişinin düşünme gücü, tecrübesi, görgüsü ve sağduyusuyla ilgilidir. Bu nedenle atasözü, sınıf ve servet temelli üstünlük iddialarını eleştiren güçlü bir halk cümlesidir. Türkçede aklı, para karşısında bağımsız ve daha derin bir değer olarak savunan önemli sözlerden biridir. İnsan değerini zenginlikten çok düşünce kalitesiyle ölçmeyi öğütler.
Örnek Cümleler
- Çok zengin olabilir ama yaptığı işten belli, akıl para ile satılmaz.
- Üç fabrikası vardı, hepsini bir gecelik hevesle rehin verdi; akıl para ile satılmaz.
- Köydeki marangoz hepsinden isabetli konuştu, akıl para ile satılmaz demek bu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Zengin olanın aynı zamanda akıllı sayılması yanılgısını düzeltir. Servet ile sağduyu ayrı şeylerdir; biri diğerini getirmez, biri diğerinin yokluğuna da delil olmaz. Atasözü ikisinin bir arada bulunamayacağını söylemez, aralarında zorunlu bir bağ kurulamayacağını söyler.
Hayır. Paranın işe yaradığını hiç inkâr etmez; yalnızca onunla akıl satın alınamayacağını söyler. Kişi danışman tutabilir, bilgi satın alabilir; ama son kararı sonunda yine kendi aklıyla verir.
İmkânı geniş biri apaçık bir hata yaptığında ya da eli dar biri herkesi şaşırtan bir çözüm bulduğunda söylenir. Ortak yan, herkesin beklentisinin tersine bir sonuç çıkmış olmasıdır.