Anlamı
1) herhangi bir konuda fikir vermek; 2) tahminde bulunmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, eldeki bilgi, işaret veya ihtimaller üzerinden düşünerek sonuca varmaya, fikir üretmeye ya da tahminde bulunmaya çalışmak anlamında kullanılır. Akıl yürütmek, kesin bilgiye sahip olmadan da zihinsel bağlantılar kurabilme becerisini anlatır. İnsan bazen bir olayın nedenini tam bilmez ama belirtilerden bir yorum çıkarır; bazen gelecekte ne olacağını kestirmek için eldeki verileri tartar. İşte bu süreç akıl yürütmektir. Deyim, düşünmenin hareket hâlindeki yönünü çok iyi yansıtır; akıl burada yerinde duran bir şey değil, adım adım ilerleyen bir süreç gibidir. Gündelik konuşmada soruşturma, tartışma, planlama, tahmin yürütme ve yorum yapma bağlamlarında sık kullanılır. Aynı zamanda entelektüel bir çabayı da ima eder; kişi boş konuşmuyor, bir mantık zinciri kuruyordur. Ancak her akıl yürütme doğru sonuç vermez; bu yönüyle deyim içinde hem ciddiyet hem ihtimal vardır. Bilinmeyeni doğrudan bilmeden, işaretlerden yola çıkarak anlamlandırma çabasını çok işlevli ve canlı biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Konu masaya gelince o da akıl yürütüp kendi görüşünü ortaya koydu.
- Elindeki üç rakamdan yola çıkıp şirketin mali durumu hakkında akıl yürüttü.
- Kimse bir şey söylemedi ama ayakkabıların çamurundan nereye gittiklerini akıl yürüterek buldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Adım adım ilerleyen bir düşünmeyi anlatır. Kişi eldeki işaretleri alır, aralarında bağ kurar ve bir sonuca varır. Ortaya çıkan şey hazır bir bilgi değil, gerekçesi gösterilebilen bir sonuçtur.
Gerektirmez, ama kesin bilgi varken de kurulabilir. Söz iki işi birden karşılar: bir konuda fikir vermek ve tahminde bulunmak. Birincisinde kişi bildiklerini sıraya koyup görüşünü açıklar; ikincisinde birkaç belirtiden yola çıkıp boşluğu doldurur. İkisinde de ortak olan, sonuca adım adım varılmasıdır.
Vardır. Akıl yürüten kişi vardığı sonucu çoğu zaman başkalarıyla paylaşır ve böylece bir görüş ortaya koyar. Ancak sunduğu şey bir bilgi değil, kendi kurduğu mantık zincirinin sonucudur.