Anlamı
gerçeklere uygun davranmak:
'Mesut olmak için akıllı olmak kifayet eder, baht, talih bunlar boş şeydir!' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Akıllı olmak deyimi, yalnızca zeki görünmek değil, gerçeklere uygun davranmak, sonucu düşünmek ve ölçülü karar vermek anlamında kullanılır. Bu ifade halk dilinde soyut zekadan çok, hayata doğru karşılık verme becerisini öne çıkarır. İnsan çok bilgi sahibi olabilir; fakat akıllı olmak, bu bilgiyi yerinde kullanmayı, duygularına kapılmadan davranmayı ve olan biteni gerçekçi biçimde değerlendirmeyi gerektirir. Bu yüzden deyim, yaşam bilgeliğiyle yakından ilişkilidir. Aile içinde öğüt verirken, çocukları uyarırken ya da birinden daha dikkatli davranması beklendiğinde sıkça kullanılır. “Akıllı ol” sözü, hem dikkatli olmayı hem de sınırı bilmeyi telkin eder. İçinde koruyucu bir ton da olabilir, eleştirel bir ton da. Türkçede aklı bir davranış ölçüsü haline getiren temel ifadelerden biridir. Zekanın değerini kabul ederken, asıl önemli olanın doğru yerde doğru tavır göstermek olduğunu vurgular. Hayatı taşımaya yarayan sağduyunun kısa ama güçlü adıdır.
Örnek Cümleler
- Herkes fark etti ki çoktan akıllı olmuş.
- Haberi duyunca herkes akıllı oldu.
- Dün akşam yine akıllı olmuş, kimse şaşırmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gerçeklere uygun davranmayı, sonucu düşünmeyi ve ölçülü karar verebilmeyi anlatır. İnsan çok bilgi sahibi olabilir; fakat akıllı olmak, bu bilgiyi yerinde kullanmayı, duygularına kapılmadan davranmayı ve olan biteni gerçekçi biçimde değerlendirmeyi gerektirir.
Hayır, burada sadece zeka değil; hayat içinde doğru ve yerinde davranma becerisi vurgulanır. Akıllı olmak deyimi, yalnızca zeki görünmek değil, gerçeklere uygun davranmak, sonucu düşünmek ve ölçülü karar vermek anlamında kullanılır.
Öğüt verirken, dikkatli davranmayı isterken, birine daha ölçülü ve gerçekçi olması gerektiğini söylerken kullanılır. Bu ifade halk dilinde soyut zekadan çok, hayata doğru karşılık verme becerisini öne çıkarır.