Anlamı
1) yerinde ve uygun davranmak; 2) uyanık davranmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir durumda yerinde, ölçülü, hesaplı ve akıllıca davranmak anlamında kullanılır. Kişi karşısındaki şartları iyi değerlendirip kendisi için doğru olanı seçtiğinde 'akıllılık etmek' ifadesi devreye girer. Bazen bu davranış temkinli olmayı, bazen gereksiz riskten kaçınmayı, bazen de fırsatı doğru anda kullanmayı anlatır. Günlük dilde hem övgü hem de hafif imalı bir onay taşıyabilir. Örneğin tehlikeli bir işten uzak durmak, gereksiz tartışmaya girmemek, masrafı kısmak ya da zamanı iyi değerlendirmek akıllılık etmek sayılabilir. Deyim, yalnızca zekâyı değil, pratik hayat bilgisini ve kendi çıkarını doğru korumayı da içinde barındırır. Bu yüzden kimi zaman 'uyanıklık' tonuna yaklaşır ama mutlaka kötü niyet içermez. Sözü söyleyen kişi, yapılan işin düşünülmüş ve yerinde olduğunu teslim eder. Akıllılık etmek, duygulara kapılmadan sonuca bakabilen tavrı görünür kıldığı için gündelik kararları değerlendirirken çok işlevsel bir ifade olarak öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Bu teklifi kabul etmeyip beklemekle akıllılık etti.
- Komşunun oğlu yine akıllılık etmiş, mahalle çalkalandı.
- İş arkadaşı olan biteni "akıllılık etmek" sözleriyle özetledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin şartları doğru değerlendirip yerinde, faydalı ve düşünülmüş bir davranış sergilemesini över. Günlük dilde hem övgü hem de hafif imalı bir onay taşıyabilir.
Evet, bazen çıkarını bilmek ve gereksiz zarardan kaçınmak anlamıyla hafif bir uyanıklık tonu taşıyabilir. Bu deyim, bir durumda yerinde, ölçülü, hesaplı ve akıllıca davranmak anlamında kullanılır.
Karar verme anlarında, riskli seçenekler arasında, tartışma ve maddi meselelerde yerinde davranışlar için kullanılır. Örneğin tehlikeli bir işten uzak durmak, gereksiz tartışmaya girmemek, masrafı kısmak ya da zamanı iyi değerlendirmek akıllılık etmek sayılabilir.