Anlamı
beyaz tenli olanlar güzel sayılsa da gerçek güzellik ve şirinlik esmerlerdedir.
Detaylı Açıklama
Akın adı, karanın tadı sözü, beyaz tenlilerin güzel sayıldığını kabul eder ama asıl güzelliği ve şirinliği esmerlerde bulur. Kuruluş bu yargıyı iki sözcük üzerinden verir: akın adı vardır, yani şöhreti, yaygın övgüsü ve görünür itibarı; karanın ise tadı vardır, yani asıl çekiciliği. Söz bir eşitlik kurmaz, açık bir tercih bildirir. Halk beğenisinin bu yöndeki eski yargısını taşıdığı için bugün bir güzellik ölçüsü olarak değil, o dönemin bakışını gösteren bir söz olarak okunur. Günlük dilde çoğu kez bir övgü olarak, esmer birini beğenen kişinin ağzından duyulur. Karşısındaki kişiye söylendiğinde iltifat, bir tartışmada söylendiğinde ise yerleşik beğeniye itiraz gibi durur; ikisinde de aynı yargı tekrarlanmış olur.
Örnek Cümleler
- Esmer gelini görünce ninesinin yüzü güldü, damadın seçimini çok beğendi; akın adı, karanın tadı.
- Herkes sarışınları överken teyzem esmer güzelliğini savundu; akın adı, karanın tadı.
- O kızın sıcak gülüşünü görünce akın adı, karanın tadı sözünün neden söylendiğini daha iyi anladım.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Esmer güzelliğini beyaz tenin önüne koyar. Beyaz tenin güzel sayıldığını yadsımaz, üstünlüğü yine de esmere verir. Adı olan çok konuşulur, tadı olan ise yakından tanıyanca anlaşılır; söz bu ikisi arasında açıkça taraf tutar.
Çıkış noktası ten rengidir. Ad ile tat karşıtlığı yüzünden söz zaman zaman ün ile gerçek değer arasındaki farkı anlatmak için de kullanılır; bu ikinci kullanım kaynağın verdiği anlamın dışına çıkar.
Çünkü çoğunluğun beğenisine açıkça karşı çıkar. Herkesin övdüğü şeyi büsbütün yadsımaz, ama asıl değeri başka yerde görür ve bunu tartışmaya açmadan söyler. Bir halk yargısının böyle kısacık, tek bir cümleyle ortaya konması da onu akılda kalıcı kılar.