Anlamı
beyaz tenli, kara gözlü, kara saçlı.
Detaylı Açıklama
Akı ak, karası kara sözü, beyaz tenli, kara gözlü ve kara saçlı olan bir görünüşü tarif etmek için kullanılan kalıplaşmış bir anlatımdır. Bu ifade, karşıt renklerin bir arada oluşturduğu dikkat çekici fiziksel görünümü öne çıkarır. Buradaki vurgu yalnız renklerin tek tek sıralanması değil, onların uyumundan doğan güzellik ya da belirginliktir. Söz daha çok fiziksel tasvir amacı taşır; bir kişiyi kısa ama canlı biçimde betimlemek için kullanılır. Günlük dilde artık çok sık duyulmasa da klasik anlatım ve eski tasvir dilinde güçlü bir yeri vardır. İnsan yüzünün belirgin özelliklerini ritmik bir söyleyişle akılda kalıcı hâle getirir. Bu yönüyle sadece betimleyici değil, söz estetiği taşıyan bir ifadedir. Az sözle çok görünüş kurabilen eski halk anlatım örneklerinden biridir. Renk karşıtlığı üzerinden yüz güzelliğini ve dikkat çekici görünümü anlatan kısa, ritmik ve geleneksel bir deyimsel sözdür.
Örnek Cümleler
- Anasına çekmiş; akı ak karası kara, uzun boylu, sakin bakışlı bir kızdı.
- Akı ak karası kara, yanakları kıpkırmızı; görenler gözünü alamıyordu bebekten.
- Fotoğraftaki genç kadın akı ak karası kara, bakışları da çok canlı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ten, göz ve saç rengini bir arada tasvir eder. Beyaz tenin yanında kara göz ve kara saç anılır; anlatılan tek bir özellik değil, bu üçünün birlikte oluşturduğu belirgin görüntüdür.
Çünkü aynı yapı iki kez tekrarlanır ve karşıt iki renk yan yana getirilir. Sözcükler de kısa ve tek hecelidir; bu düzen kulakta bir tartım oluşturur. Yapı bozulduğunda söz sıradan bir tarife dönüşür.
Anlatı diline aittir; masalda, destanda ve eski romanlarda bir kişiyi tanıtırken kurulur. Günlük konuşmada iyice seyrekleşmiştir; bugün daha çok bir kişiyi eskilerin diliyle anlatmak istendiğinde, biraz da nostaljik bir tatla kullanılır.