Anlamı
çok sevinçten veya çok korkudan ne yapacağını şaşırmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, insanın çok büyük bir korku, sevinç, şaşkınlık ya da heyecan karşısında ne yapacağını bilemez hâle gelmesini anlatır. Olayın etkisi o kadar güçlüdür ki kişi kısa süreliğine düşünme düzenini kaybeder, toparlanmakta zorlanır. Günlük hayatta ani haberler, beklenmedik karşılaşmalar, büyük tehlikeler veya çok sevindirici gelişmeler için sıkça kullanılır. Bir sınav sonucunu görünce, büyük bir kaza atlatınca ya da yıllardır beklenen haberi alınca bu ifade devreye girebilir. Deyim hem olumlu hem olumsuz durumlarda kullanılabilir ve duygunun şiddetini abartılı ama etkili biçimde yansıtır. Özellikle gündelik konuşmada ani tepkileri anlatırken çok doğal bir şekilde söylenir ve Türkçede duygusal yoğunluğu anlatan en güçlü kalıplardan biridir.
Örnek Cümleler
- Haberi duyunca aklı başından gitti.
- Bir anda karşısında görünce sevinçten aklı başından gitti.
- Kazayı görünce herkesin aklı başından gitti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, aşırı sevinç, şaşkınlık ve heyecan için de kullanılabilir. Deyim hem olumlu hem olumsuz durumlarda kullanılabilir ve duygunun şiddetini abartılı ama etkili biçimde yansıtır.
Hayır, mecaz anlamdadır; kısa süreli şaşkınlık ve kontrol kaybını anlatır. Günlük hayatta ani haberler, beklenmedik karşılaşmalar, büyük tehlikeler veya çok sevindirici gelişmeler için sıkça kullanılır.
Evet, özellikle duygunun şiddetini anlatmak için konuşma dilinde çok yaygındır. Bu deyim, insanın çok büyük bir korku, sevinç, şaşkınlık ya da heyecan karşısında ne yapacağını bilemez hâle gelmesini anlatır.