Anlamı
1) şaşırmak, korkmak; 2) çok beğenmek, bayılmak:
'Leman'ın aklı gitti bu anda sinemaya.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Aklı gitmek deyimi, bağlama göre iki ana anlam taşır: Birincisi şaşırmak, korkudan ya da ani etkiyle ne yapacağını bilemez hale gelmek; ikincisi ise bir şeyi çok beğenmek, ona hayran kalmak ve adeta aklını kaptırmak. Türkçede bu çift anlamlı yapı oldukça ilginçtir; çünkü hem olumsuz sarsılmayı hem de güçlü hayranlığı aynı kalıpta toplayabilir. Bu yüzden deyimin doğru anlaşılması için cümlenin bağlamına bakmak gerekir. Bir felaket haberi karşısında aklı giden kişi afallamıştır; çok sevdiği bir şeyi görünce aklı giden kişi ise büyülenmiş gibidir. Her iki durumda da ortak nokta, zihnin normal dengesinin güçlü bir etkiyle sarsılmasıdır. Deyim, insanın ölçülü tepkiden çıkıp yoğun duygu altına girdiği anları anlatır. Günlük dilde şaşkınlık, korku, tutku ve hayranlık gibi farklı halleri canlı biçimde taşıdığı için oldukça kullanışlıdır. Zihinsel dengenin bir anda yer değiştirdiği, insanın güçlü bir etkinin altına girdiği durumları etkili şekilde görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Haberi duyunca herkes aklı gitti.
- Müdür bu karardan sonra iyice aklı gitti.
- Herkes fark etti ki çoktan aklı gitmiş.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hem korku ve şaşkınlıkta hem de yoğun beğeni ve hayranlıkta zihnin normal dengesi bozulmuş gibi hissedilebilir.
Cümlenin bağlamına, olayın olumlu ya da olumsuz oluşuna ve yanında kullanılan başka ifadelere bakarak anlarız.
Her iki anlamda da ortak duygu, kişinin güçlü bir etkiyle normal ölçüsünü geçici olarak kaybetmesidir.