Anlamı
doğru olduğunu kabul etmek:
'Söyledikleri aklıma yattı, eli ayağı düzgün, iyi bir Türk kızı bulup evlenebilir, geç de olsa çoluk çocuğa karışabilirdim.' -A. Ümit.
Detaylı Açıklama
Aklına yatmak deyimi, söylenen ya da önerilen bir şeyin mantıklı, doğru veya kabul edilebilir görünmesi anlamında kullanılır. İnsan bir fikirle, öneriyle ya da açıklamayla karşılaştığında onu ya reddeder, ya kuşkuyla karşılar ya da içine sindirir; işte 'aklına yatmak', bu son durumu anlatır. Deyim yalnız anlama değil, kabul etme ve uygun bulma duygusunu da içerir. Bir şeyin akla yatması, zihinsel olarak yerli yerine oturması demektir. Günlük dilde karar süreçlerinde, tavsiye dinlerken, teklif değerlendirirken ve bir açıklamanın makul bulunması hâlinde çok sık kullanılır. Bu ifade, mantıksal iknayı doğal bir beden hareketi gibi anlatır; sanki düşünce zihinde rahatça yerini bulmuştur. İnsanın hem aklını hem sezgisini tatmin eden durumları gösterir. Mantığın içe sindirilmiş hâlini anlatan yumuşak ama çok işlevli bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Teklifi baştan reddetmişti, ayrıntıları duyunca aklına yattı ve ertesi gün masaya oturdu.
- Doktorun anlattığı yöntem aklına yattı, tedaviyi daha o hafta başlattı.
- Bu hesap bir türlü aklıma yatmadı, sen de bir bakar mısın?
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Değildir. Anlamak yetmez; kişinin o şeyi doğru bulup benimsemesi gerekir. Bir açıklamayı anlayıp yine de kabul etmeyen biri için bu söz kullanılmaz. Ölçü kavrayış değil, onaydır.
Çünkü yatmak yerine oturmayı, durulmayı bildirir. Fikir zihinde bir yer bulmuş ve orada rahat etmiştir; kişi artık onu itip kakmaz. Fiil bu yerleşme duygusunu tek kelimeyle verir.
Bir teklifin kabul edildiği anda, bir doktorun anlattığı yöntemin benimsendiği yerde ya da baştan şüpheyle bakılan bir açıklama doğru bulunduğunda duyulur. Olumsuzu da yaygındır: bir hesap aklına yatmayan kişi ikinci bir göz ister.