Anlamı
1) delirmek:
'Cesareti de adamakıllı kırılmış, aklını kaçıran babasının hâli onu perişan etmişti.' -İ. O. Anar. 2) gereksiz, yersiz iş yapmak.
Detaylı Açıklama
Aklını kaçırmak deyimi, bir kişinin delirmesi, zihinsel dengesini yitirmesi ya da bağlama göre çok yersiz ve mantıksız işler yapacak kadar ölçüyü bozması anlamında kullanılır. Bu deyim iki katmanlıdır. Bir yandan ruhsal dengeyi gerçekten kaybetme anlamını taşıyabilir; öte yandan gündelik dilde daha çok, yapılan işi aşırı ve mantıksız bulduğumuzda “aklını mı kaçırdı?” biçiminde abartılı eleştiri olarak kullanılır. Bu nedenle bağlam oldukça önemlidir. Ciddi bir sağlık halinden söz edildiğinde dikkatli olunması gerekir; gündelik kullanımdaysa saçma bulunan davranışı sertçe eleştirir. Deyimin gücü, ölçü kaybını çok çarpıcı biçimde anlatmasındadır. İnsan makul sınırın dışına çıkmış görünür. Türkçede hem gerçek zihinsel çöküşü hem de günlük hayatta “iyice abarttı” duygusunu taşıyan çok yaygın bir deyimdir. Ciddiyet ile abartılı tepki arasında gidip gelebilen, bu yüzden de dikkatli yorumlanması gereken güçlü bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Bu kadar parayı o işe yatırdıysa aklını kaçırmış olmalı dediler.
- Komşunun oğlu yine aklını kaçırmış, mahalle çalkalandı.
- Herkes fark etti ki çoktan aklını kaçırmış.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hem gerçek zihinsel dengesizlik durumları için hem de günlük hayatta sert eleştiri amacıyla kullanılabildiğinden bağlamı önemlidir.
Çoğu zaman birinin çok mantıksız, aşırı veya yersiz davranışını eleştiren abartılı bir tepki olarak duyulur.
Ölçünün bozulması, makul sınırın aşılması ve zihinsel dengenin sarsıldığı izlenimi baskındır. Türkçede hem gerçek zihinsel çöküşü hem de günlük hayatta “iyice abarttı” duygusunu taşıyan çok yaygın bir deyimdir.