Anlamı
yerinde olmayan bir iş yapmak, yersiz düşünmek:
'Bu kadar genç bir kızla evlenmek için Şakir amca aklını şaşırdı herhâlde.' -P. Safa.
Detaylı Açıklama
Aklını şaşırmak deyimi, yerinde olmayan bir iş yapmak, mantıksız düşünmek ya da beklenen ölçünün dışına çıkan kararlar vermek anlamında kullanılır. Bu ifade, kişinin zihninin olağan düzeninden saptığı izlenimini verir; ancak her zaman gerçek bir ruhsal çöküşü değil, çoğu zaman davranıştaki yersizliği eleştirir. Gündelik dilde biri beklenmeyen, aşırı, saçma veya çevresine göre uygunsuz bir şey yaptığında “aklını şaşırmış” denebilir. Deyimin tonu hafif alaycı da olabilir, ciddi eleştirel de. Buradaki vurgu, kişinin normalde yapmayacağı türden bir davranış göstermesindedir. Bu yüzden bağlam çok önemlidir. Bazen büyük risk alan biri, bazen yaşına uymayan bir karar veren biri, bazen de mantık dışı bir isteğin peşine düşen kişi için kullanılabilir. Türkçede davranıştaki ölçüsüzlüğü ve zihinsel dengesiz görünmeyi, doğrudan delilik demeden anlatan ara bir ifadedir. Şaşkınlıkla kınamanın aynı anda hissedildiği güçlü günlük deyimlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Bu yaşta böyle bir işe kalkıştıysa aklını şaşırmış olmalı dediler.
- Haberi duyunca herkes aklını şaşırdı.
- Komşunun oğlu yine aklını şaşırmış, mahalle çalkalandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Her zaman değil; çoğu kullanımda daha çok yersiz, ölçüsüz ve mantıksız bulunan davranışları eleştirmek için söylenir.
Çevrenin beklemediği, ölçüsüz, riskli, saçma ya da uygunsuz görülen kararlar için uygundur. Şaşkınlıkla kınamanın aynı anda hissedildiği güçlü günlük deyimlerden biridir.
Evet, yakındır; ancak aklını şaşırmak çoğu zaman biraz daha hafif ve günlük eleştiri tonunda duyulur.